½ cm ile 3 cm. büyüklügündedir. Daha çok kirsal bölgelerde görülüyor. Keneler araciligiyla insanlara geçiyor. Aniden geliyor ve ölümle neticelenebiliyor. Kirim Kongo kanamali atesi (KKKA); hastaligindan bahsediyoruz. Türkiye'de ilk kez 2002'de görülen hastalik, içinde bulundugumuz yaz aylarinda 'alarm' veriyor. Son olarak Kastamonu'da bir vatandasin bu hastalik sebebiyle ölmesi, Saglik ile Tarim ve Köyisleri bakanliklarini harekete geçirdi. Ilk kez 1944-1945 yillarinin yaz aylarinda Bati Kirim steplerinde ürün toplamaya yardimci olan Rus askerlerine musallat olmus. 1956'da ise Kongo'da görülmüs. Bu yüzden Kirim Kongo kanamali atesi adiyla dünya tip literatürüne_geçmis.

Iki haftada öldürüyor
KKKA, hayvanlara ve insanlara kenelerin isirmasiyla geçiyor. Hayvanlarda belirtisiz seyrederken, insanlarda öldürücü olabiliyor. Daha çok, kirsal kesimlerde yasayan insanlar risk gruplarini olusturuyor. Hastalik ani baslayan ates, bas ve kas agrilari, kirginlik, halsizlik ve istahsizlik gibi belirtilerle basliyor. Bulanti, kusma, karin agrisi, ishal gibi sikayetlerle devam ediyor. Bunlara daha sonra vücudun muhtelif yerlerinde görülen kanamalar eslik ediyor. Bunun sebebini Saglik Bakanligi Temel Saglik Hizmetleri Genel Müdür Yardimcisi ve Enfeksiyon Hastaliklari Klinik Mikrobiyoloji Uzmani Yardimci Doç. Dr. Turan Buzgan söyle açikliyor: "Vücudumuzda trombosit adi verilen kanama hücreleri var. Bunlar kanamayi önleyici görev yapiyor. Ancak kenelerin isirmasiyla vücuda giren virüs yüzünden trombositlerin sayisi giderek azaliyor ve damarlarda hasar meydana geliyor. Bu da kanamaya sebep oluyor. Dis eti, burun, kulak kanamasi gibi dis kanama ya da vücudun birçok yerinde morarmalar olusarak iç kanama seklinde de görülebilir."

Uzmanlar, hastaligin belirtilerinin, kene tarafindan isirilan kisiye virüsün geçmesini müteakip genellikle 1-3 günde ortaya çiktigi görüsünde. Bu süre, en fazla 9 gün olabiliyor. Hastaliga yakalananlarin hemen hastaneye yatmasi hayati öneme sahip. Iki haftada kaybedilmeyen hastalar, KKKA'ya karsi ömür boyu bagisiklik kazaniyor.
Türkiye'de yayiliyor

Geçmise dönük bir bulgudan bahsedilememekle birlikte KKKA, Türkiye'de ilk olarak üç yil önce görüldü. Tokat'taki bir vakanin ardindan Gümüshane, Sivas gibi illerden de benzer bildirimlerin gelmesi Saglik Bakanligi'ni harekete geçirmis. Hastaligin tip fakültesi egitim kitaplarinda yer almamasi ve ülkemizde ilk defa görülmesi 'teshisi' zorlastirmis. Kan numunelerinin Fransa'ya gönderilmesiyle, kenelerden geçen bir virüsün hastaliga sebep oldugu ancak anlasilabilmis. Ardindan, bir komisyon hastaligin görüldügü illeri taramis. Neticede, virüsün 'hyalomma' türü bir kene tarafindan bulastirildigi ve virüsün ülkemizde de çok yaygin oldugu tespit edilmis. Bunun üzerine 2004'te Refik Saydam Hifzisihha Enstitüsü devreye sokulmus.

Türkiye'de bugüne kadar 445 KKKA vakasi tespit edilirken, Kastamonu'daki son olayla birlikte toplam 21 kisi hayatini kaybetti. Saglik Bakanligi verilerine göre, 2002-2003'te 150 vaka 6 ölüm, 2004'te 249 vaka 13 ölüm, 2005'te ( 24.06.2005'e kadar); 55 vaka 1 ölüm gerçeklesti. Tokat, Sivas ve Çorum basta olmak üzere 22 il, hastalik yönünden riskli yerler olarak tespit edildi.

Tedavisi mümkün degil

Saglik Bakanligi Müstesari Necdet Ünivar, KKKA'nin kontrolü için bugün dünyada kabul görmüs bir uygulamanin mevcut olmadigini, hastaligin tedavisinin de bulunmadigini söylüyor. Korunmada kisisel tedbirlerin büyük önem tasidigini hatirlatarak, "Hastalarin uygun sartlara sahip hastane takiplerinin yapilmasi ve destek tedavisinin saglanmasi için gerekli imkanlar saglanmistir." diyor.

Saglik Bakanligi Temel Saglik Hizmetleri Genel Müdürlügü Bulasici Hastaliklar ve Salgin Kontrolü Daire Baskan Vekili Veteriner Hekim Ramazan Uzun, hastaligi önlemek için Dünya Saglik Örgütü (WHO); tarafindan bir ilaç gönderildigi bilgisini veriyor. Ilacin ölümleri engelleyemedigini belirterek, "Etkili oldugu söylenen ilacin böyle olmadigi WHO'ya bildirildi. Hastalik ülkemiz açisindan bir vaka. Bakanligimiz çalismalarini sürdürüyor. Dogadaki keneyi yok etmemiz mümkün degil. Çünkü, kirsalda yasayan ve orman bitki örtüsünün içine yerlesebilen bir hayvan. Bir kene 5-7 bin arasi yumurta üretiyor, virüsü yumurtalarina geçirebiliyor. Bu nedenle kene nüfusunu en aza indirmemiz gerekiyor." diyor.

Konunun diger tarafi ise Tarim ve Köy Isleri Bakanligi. Bakanlik, hastaliga karsi gerekli önlemlerin alinmasi amaciyla 81 ilin valiligine bir genelge gönderdi. Hastaligin yayilmasinda rol oynayan kenelerle mücadele konusunda çalismalar yapildigini belirten bakanlik yetkilileri, risk tasiyan 22 ilde Saglik Bakanligi ile isbirligi yapildigini söylüyor.

KENEYI ELLE ÖLDÜRMEYIN

Saglik Bakanligi, KKKA hastaligina karsi alinmasi gereken tedbirleri brosürlerle halka anlatiyor:

Hayvanlardaki kenelerle mücadele edilmeli, hayvanlar kenelere karsi ilaçlanmali.

Çali, çirpi, su kenari veya gür otlarin bulundugu alanlara piknik veya baska bir amaçli gitme durumunda pantolon paçalari çorap içine alinmali ve vücut kene yönünden kontrol edilmeli. Bu tür yerlere gidildiginde mümkünse çizme giyilmeli.

Keneler vücuttan uzaklastirilirken koparilmamali, bir cimbizla saga sola oynatilarak_çikarilmalidir .

Keneler kesinlikle elle öldürülmemeli, patlatilmamalidir.

Vücuttaki kenelerin üzerine herhangi bir kimyasal madde (alkol, gaz yagi vb.); dökülmemelidir . Çünkü bu kimyasal maddeler kenelerin kusmasina sebep oldugundan kusmuktaki virüsler, kenenin kan emmek için isirdigi yerden vücuda girebilirler