Kadim Dostlar ™ Forum: Büyük Ünlü Uyumu - Küçük Ünlü Uyumu | Örneklerle Anlatım - Kadim Dostlar ™ Forum

İçeriğe atla

Yalnızca 1 dakikanızı ayırıp sitemize üye olduğunuzda, içinde daha az reklam bulunan temamızı kullanabilirsiniz ...

Aradığınız konuya ulaşamadınız mı ? Problem değil, arama Özelliğimizi Kullanabilirsiniz
GoogleKadim Dostlar Özel Arama
Facebook Sayfamıza Üye Olabilir ve Güncel Site İçeriğinden Kolayca Haberdar olabilirsiniz
Sitemize reklam vererek, sitelerinizi veya ürünlerinizi tanıtabilirsiniz
-------------------
Kurumsal Çözümler Uzmanı Erkan Okur
İnformatik: Mühendislik ve PLM Çözümleri



Tek sayfa
  • Yeni bir konu açamazsınız
  • Bu konuya cevap yazamazsınız

Büyük Ünlü Uyumu - Küçük Ünlü Uyumu | Örneklerle Anlatım Konuyu Oyla: -----

#1
Kullanıcı çevrimdışı   Hale 

  • Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.
  • Grup: Yönetici
  • Mesaj sayısı: 39.855
  • Kayıt tarihi: 11-Eylül 07
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Forum İtibarı: 240
Mükemmel



İçeriği Arkadaşlarınla Paylaş

Büyük Ünlü Uyumu




Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın; ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ağız, ayak, boyun, boyunduruk, burun, dalga, dudak, duvak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük. Buna büyük ünlü uyumu adı verilir.


Büyük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman.


Büyük ünlü uyumu alıntı kelimelerde aranmaz: ahenk, badem, ceylan, çiroz, dükkân, fidan, gazete, hamsi, kestane, limon, model, nişasta, pehlivan, selam, tiyatro, viraj, ziyaret.



Birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz: açıkgöz, bilgisayar, çekyat, hanımeli.


-gil, -ken, -leyin, -mtırak, -yor ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz: akşam-leyin, bakla-­gil-ler, çalışır-ken, ekşi-mtırak, yürü-yor.

-daş (-taş) eki bazı kelimelerde büyük ünlü uyumuna uymaz: din-daş, gönül-daş, meslek-taş, ülkü-daş.

-ki aitlik eki büyük ünlü uyumuna uymaz: akşamki, yarınki, duvardaki, yoldaki, ondaki, yazıdaki, onunki.

Büyük ünlü uyumuna girmeyen kelimelere gelen ekler, kalınlık incelik bakımından son hecenin ünlüsüne uyar: adalet-li, anne-si, kardeş-lik, meslektaş-ımız, şişman-lık.

Son ünlüleri kalın sıradan olmasına karşın incelik özelliği gösteren bazı alıntı kelimeler ince ünlülü ekler alır: alkol / alkolü, hakikat / hakikati, helak / helakimiz, kabul / kabulü, kontrol / kontrolü, protokol / protokolü, saat / saate, sadakat / sa­dakatten.





Küçük Ünlü Uyumu



Küçük ünlü uyumu kuralı iki yönlüdür:


1. Bir kelimenin ilk hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa son­raki hecelerde de düz ünlü bulunur: anlaşmak, yanaşmak, kayıkçı, ısırmak, ılıklaşmak, seslenmek, yelek, bilek, çilek.

2. Bir kelimenin ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa bunu izleyen ilk hecede dar yuvarlak (u, ü) veya geniş düz (a, e) ünlü bulunur: boyunduruk, çocuk, odun, yorgunluk, yoklamak, vurmak, yumurta, özlemek, güreşmek, sürmek.


Küçük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır: avuç, avurt, çamur, kabuk, kavuk, kavun, kavur-, kavuş-, savur-, yağmur.

Küçük ünlü uyumu, alıntı kelimelerde aranmaz: aktör, alkol, bandrol, daktilo, doktor, horoz, kabul, kitap, konsolos, muzır, mühim, mümin, müzik, profesör, radyo, vakur.

Küçük ünlü uyumuna aykırı kelimelere getirilen ekler, kelimenin son ünlüsüne uyar: kavun-u, konsolos-luğ-u, mümin-lik, müzik-çi, yağmur-luk.

-ki aitlik eki yalnızca birkaç örnekte küçük ünlü uyumuna uyar: bugünkü, dünkü, öbürkü.



Bu ünlü düzenleri ve ilk heceyi izleyen ünlüler aşağıda gösterilmiştir:



a › a, ı (bakar, alır) o › u, a (omuz, oya)

e › e, i (geçer, gelir) ö › ü, e (ölçü, ördek)

ı › ı, a (kılıç, kısa) u › u, a (uzun, uzak)

i › i, e (ilik, ince) ü › ü, e (ütü, ürkek)


Ünlü Daralması (a - ı, e – i)


Türkçede a, e ünlüsü ile biten fiillerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyiş ve yazılışta da a ünlüleri ı, u; e ünlüleri i, ü olur: başlıyor, kanı­yor, oynuyor, doymuyor; izliyor, diyor, gelmiyor, gözlüyor.

Birden çok heceli ve a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu fiillerdeki a, e ünlülerinde söyleyişte yaygın bir daralma (ı ve i'ye dönme) eğilimi görülür. Ancak, söyleyişteki ı, i ünlüleri yazıya geçirilmez: başlayan, yaşayacak, atlayarak, saklayalı, atmayalım, gelmeyen, izlemeyecek, gitmeyerek, gizleyeli, besleyelim.

Buna karşılık tek heceli olan demek ve yemek fiillerinde, söyleyişteki i ünlüsü yazıya da geçirilir: diyen, diyerek, diyecek, diyelim, diye; yiyen, yi­yerek, yiyecek, yiyelim, yiye, yiyince, yiyip. Ancak deyince, deyip sözlerindeki e yazı­lışta korunur.




1 Kullanıcı bu konuyu okuyor
0 üye, 1 misafir ve 0 gizli üye



Toplam 1 kullanıcı bu konuyu okudu.

0


Tek sayfa
  • Yeni bir konu açamazsınız
  • Bu konuya cevap yazamazsınız


"Büyük Ünlü Uyumu - Küçük Ünlü Uyumu | Örneklerle Anlatım" İçin Anahtar Kelimeler (Keywords)
Konuyu ziyaret eden ziyaretçilerimizin Google arama motorunda kullandıkları anahtar kelimeleri içermektedir.

Google (282), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (127), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (92), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (62), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (46), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (42), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (39), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (36), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (34), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (33), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (31), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (31), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (29), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (28), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (28), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (27), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (20), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (19), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (19), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (18), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (18), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (18), Google (17), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (17), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (16), büyük ünlü uyumu örnekler - Google'da Ara (16), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (15), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (15), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (14), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (14), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (14), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (14), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (14), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (13), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (13), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (13), büyük ünlü uyumu örnekler - Google'da Ara (13), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (13), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (12), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (12), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (12), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (11), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (11), büyük ünlü uyumu örnek - Google'da Ara (11), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (10), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (10), Google (9), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (9), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (9), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (9), büyük ünlü uyumu - Bing (9), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (9), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (8), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (8), büyük ünlü uyumu anlatım - Google'da Ara (8), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (8), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (8), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (8), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), küçük ünlü uyumu nedir 10 tane örnek - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), lise1 büyük ünlü uyumuyla ilgili test soruları - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (7), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), ünlü Daralması Ile Ilgili örnekler (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumu anlatımı - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (6), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (6), küçük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumunun kullanım alanları - Google'da Ara (6), büyük ünlü uyumu örnekleri - Google'da Ara (6), büyük küçük ünlü uyumu test - Google'da Ara (6), Google Custom Search (6), küçük ünlü uyumuna örnekler - Google'da Ara (6),

"Büyük Ünlü Uyumu - Küçük Ünlü Uyumu | Örneklerle Anlatım " ile Benzer Konular
Bedri Rahmi Eyuboğlu (d. 1911, Görele – ö. 21 Eylül 1975, İstanbul) | Yazma, Gravür, Seramik, Heykel, Vitray, Mozaik, Hat, Serigrafi, Litografi Gibi Birçok Formlarda Eserler Üreten Dünyaca Ünlü Türk Ressam Ve Şair
3 Yanıt - 21.457 Görüntülenme | Bedri Rahmi Eyüpoğlu-Hayatı Ve Eserleri
Atatürk Neden Büyük
3 Yanıt - 3.998 Görüntülenme | Atatürk, bütün insanlık için gerçek bir onur simgesi.
Bir Ünlü+Bir Ünlü=?
2 Yanıt - 820 Görüntülenme
Michael Jordan (d. 17 Şubat 1963, New York City - …) | ABD Profesyonel Basketbol Ligi NBA'nın Resmi Sitesine Göre, "Oybirliğiyle, Michael Jordan Tüm Zamanların En Büyük Basketbolcusu
2 Yanıt - 1.221 Görüntülenme
Sivrisinek l Dünyanın en küçük emme ve depolama sistemi
0 Yanıt - 1.113 Görüntülenme