Kadim Dostlar ™ Forum: Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci - Kadim Dostlar ™ Forum

İçeriğe atla

Yalnızca 1 dakikanızı ayırıp sitemize üye olduğunuzda, içinde daha az reklam bulunan temamızı kullanabilirsiniz ...

Aradığınız konuya ulaşamadınız mı ? Problem değil, arama Özelliğimizi Kullanabilirsiniz
GoogleKadim Dostlar Özel Arama
Facebook Sayfamıza Üye Olabilir ve Güncel Site İçeriğinden Kolayca Haberdar olabilirsiniz
Sitemize reklam vererek, sitelerinizi veya ürünlerinizi tanıtabilirsiniz
-------------------
Kurumsal Çözümler Uzmanı Erkan Okur
İnformatik: Mühendislik ve PLM Çözümleri



Tek sayfa
  • Yeni bir konu açamazsınız
  • Bu konuya cevap yazamazsınız

Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci Konuyu Oyla: -----

#1
Kullanıcı çevrimdışı   bℓackout 

  • KD ™ Yeni Tanıdık
  • Grup: Dost
  • Mesaj sayısı: 12
  • Kayıt tarihi: 05-Ocak 08
  • Gender:Male
Forum İtibarı: 1
Henüz Tanınmıyor



İçeriği Arkadaşlarınla Paylaş

Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci
Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci

forum

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz.

Bir cümlenin oluşması için en önemli şart, kip ve şahıs bildiren bir unsurun bulunmasıdır. Yani eğer cümle içinde herhangi bir söz, haber veya dilek kiplerinden herhangi biriyle çekimli halde bulunuyorsa o, bir yargı bildiriyor demektir. Yargı bildirmek ise cümle olmanın en önemli koşuludur. Şahıs bildirmek, cümle olmak için her zaman gerekli değildir.

Cümlede bulunabilecek öğeler, yüklem, özne, nesne ve tümleçlerdir. Bunların özelliklerinin neler olduğunu şimdi ayrı ayrı görelim.

Linkleri görmek için lütfen Giriş Yapın yada Üye Olun.
Cümlede kip ve zaman bildirerek yargıyı ortaya koyan temel unsurdur. Tek başına cümle özelliği gösterir. Diğer öğeler yüklemin tamamlayıcı öğeleridir.

Cümlede yüklemi bulmak için herhangi bir öğeye soru soramayız. Onu çekimli durumda bulunan sözcüklerden anlarız.

Örneğin;

"Biliyorum" sözü "bilmek" eyleminin şimdiki zamanla çekimlendiğini gösteriyor. Öyleyse yargı bildiriyor demektir. Dolayısıyla bir cümledir.

"Biraz önce gelen çocuk, kapıcının kızıydı."

cümlesindeki altı çizili söz isim tamlaması olduğundan;

"O, eskiden, yaramaz bir çocuktu."

cümlesindeki altı çizili söz sıfat tamlaması olduğundan birbirinden ayrılmaz ve birlikte yüklem olur.

Linkleri görmek için lütfen Giriş Yapın yada Üye Olun.
Cümlede yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan ya da oluş içinde bulunan öğedir. Cümlenin temel öğesidir. Ancak her cümlede bulunmak zorunda değildir.

Cümlede özneyi bulmak için yükleme ?kim? ve ?ne? sorularını sorarız. Ancak özellikle ?ne? sorusu, nesneyi bulmak için de sorulduğundan, biz özne sorusunu yükleme değişik biçimde sorarız.

Örneğin;

"Öğretmen soruyu bana sordu."

cümlesinde "sordu" yüklemdir. Özneyi bulmak için yükleme "Soran kim?" diye soruyoruz. Cevap olarak "Öğretmen" geliyor. Öyleyse cümlenin öznesi bu sözcüktür.

Cümlede özne yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi, açık olarak verilebileceği gibi, yüklemin çekiminden de çıkarılabilir. Cümlede olmayan, yüklemdeki şahıs eklerinden anlaşılan bu tür öznelere ?gizli özne? adı verilir.

"Sana bu kitabı iki günlüğüne verebilirim."

cümlesinin yüklemi "verebilirim" sözüdür. Özneyi bulmak için "Veren kim?" diye soruyoruz, "Ben" cevabı geliyor; ancak bu söz cümlede yok, biz bunu yüklemin bildirdiği şahıstan çıkarıyoruz. Öyleyse bu cümlenin öznesi gizli öznedir. Bu özne cümlede var olan öğelerden biri sayılmaz. Yani "Geldim." cümlesinde öznenin "ben" olduğu görülse bile bu cümle sadece yüklemden oluşmuş sayılır.

Her cümlede özne bulunmaz. Yani eylemi yapan bazen belli değildir.

"Kasabaya bu yoldan gidilmez."

cümlesinde "Gidilmeyen ne, gidilmeyen kim?" gibi sorulara cevap alınmaz. Öyleyse cümlenin öznesi yoktur.

Linkleri görmek için lütfen Giriş Yapın yada Üye Olun.
Cümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenen öğedir. Yükleme sorulan ?kimi, neyi, ne? sorularına cevap verir.

Nesneler hal ekini alıp almamalarına göre iki grupta incelenir.


1. Belirtili Nesne

Nesne görevinde bulunan söz, "-i" hal ekini almışsa, nesneye belirtili nesne denir.

"Çiçekleri annesine verdi." cümlesinde "Çiçekleri" nesnesi "-i" hal eki aldığından belirtili nesnedir.


2. Belirtisiz Nesne

Nesne görevinde bulunan söz "-i" hal ekini almamışsa nesne, belirtisiz nesnedir.

"Annesi için çiçek topladı." cümlesinde "çiçek" nesnesi bu eki almamış ve belirtisiz nesne olmuştur.

Linkleri görmek için lütfen Giriş Yapın yada Üye Olun.
Yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı yeri gösteren öğedir. Yükleme sorulan "-e", "-de" ve "-den" hal eklerini alan sorulara aynı ekleri alarak cevap veren sözcük ya da söz öbekleri dolaylı tümleç görevinde bulunur. Soruların ve cevapların aynı ekleri alması zorunluluğu bunun diğer öğelerle karışmasına engel olur. Bunu örneklerle açıklayalım.

"Elindeki kitap ve defterleri bana verdi."

cümlesinde altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme "kime" sorusunu soruyoruz. Soru da cevap da aynı eki almış. Öyleyse "bana" sözü dolaylı tümleçtir.

"Sizinle ancak yaza görüşürüz."

cümlesinde altı çizili sözcük de "-e" hal ekini almıştır. Ancak bu öğeyi bulmak için yükleme "ne zaman" sorusunu soruyoruz. Görüldüğü gibi soru hal eki almadan soruluyor. Öyleyse bu, "-e" hal eki almış olmasına rağmen dolaylı tümleç değildir.

"Kimseye sormadan dışarı çıktı."

cümlesinde ise altı çizili öğeyi bulmak için yükleme "nereye" sorusunu soruyoruz. Bu durumda soru, "-e" hal eki almış, ancak "dışarı" sözü aynı eki almamış. Öyleyse buna da dolaylı tümleç diyemeyiz.

Görüldüğü gibi sorular ve cevapların aynı ekleri alması koşulu, birbiriyle karışan öğeleri ayırt etmemizi sağlıyor.

Aynı durumu "-de" ve "-den" eklerinde de görebiliriz.

"Beni sınıfta iki saattir bekliyormuş."

cümlesindeki altı çizili öğeyi cevap olarak almak için, yükleme "nerede" sorusunu soruyoruz. Öyleyse bu öğe dolaylı tümleçtir.

"Hepimiz iki saattir ayakta bekliyoruz."

cümlesinde ise altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme "nasıl" sorusunu sormamız gerekiyor. Görüldüğü gibi soru ?-de? ekiyle sorulmamış. Demek ki öğe dolaylı tümleç değil.

Linkleri görmek için lütfen Giriş Yapın yada Üye Olun.
Yüklemin zamanını, durumunu, miktarını, yönünü, koşulunu vb. bildiren öğelerdir. Bunların her biri değişik bir soruyla bulunur.

"Hava kararmadan köye inmeliyiz."

cümlesindeki altı çizili zarf ?ne zaman?;

"Dosta düşmana muhtaç olmadan yaşamalıyız."

cümlesinde altı çizili zarf "nasıl";

"Aldığı notlar şaşılacak kadar yüksekti."

cümlesindeki altı çizili zarf "ne kadar";

"Tek bir söz bile söylemeden içeri girdi."

cümlesindeki altı çizili zarf "nereye";

"Zamanımız kalırsa bir örnek daha çözeriz."

cümlesindeki altı çizili zarf "hangi takdirde" sorularına cevap vermişlerdir. Yükleme sorulan bu sorulara cevap veren öğeler daima zarftır. Ancak burada "nereye" sorusuna dikkat etmeliyiz. Dolaylı tümleç konusunda da söylemiştik, bu soru dolaylı tümleci de buldurur. Ancak cevabın da aynı eki alması gerekir. Örnekteki "içeri" sözü ise bu eki almamıştır. Bu özelliği, yani hal eki almadan yön bildirme özelliğini yer-yön zarfları gösterir.

Cümleyi öğelerine ayırırken dikkat edilmesi gereken bir husus, azlık - çokluk zarflarının kullanımıdır.

"O, çok çalışkan bir öğrencidir."

cümlesinde yüklem, altı çizili sözün tamamıdır. Çünkü "öğrenci" isimdir, "çalışkan" öğrencinin sıfatıdır. "çok" da çalışkan sıfatının zarfıdır. Dolayısıyla, "çok çalışkan bir öğrenci" sıfat tamlaması olduğundan bunlar birbirinden ayrılmaz. Oysa biz aynı cümleyi;

"O, çok çalışkandır."

şeklinde kullansak, "çalışkandır" yüklem "çok" zarf tümleci olacaktır. Kısaca adlaşmış sıfatlar yüklem olduğunda, onun derecesini bildiren zarflar zarf tümleci olur. Çıkmış soruların birinde,

"Kafesteki kuşların tüyleri, şaşılacak kadar parlaktı."

cümlesi verilmiş ve "şaşılacak kadar" öğesine zarf tümleci denmiştir.

Linkleri görmek için lütfen Giriş Yapın yada Üye Olun.
Çıkmış sorularda, seçeneklerde bile olsa, edat tümleci adının geçtiği görülmemiştir. Ancak bazı soruların çözümünde yardımcı olduğu söylenebilir. Eğer seçeneklerde "edat tümleci" adı geçmiyorsa, siz ?edat tümleci? olarak gördüğünüz söz öbeklerine zarf tümleci de diyebilirsiniz.

Yüklemin ne ile, kimin ile, hangi amaçla, yapıldığını gösteren söz öbeklerine edat tümleci denir.

"O, bütün yazılarını, dolma kalemle yazar."

"Bu araştırmayı arkadaşlarıyla yapmış."

"Bu yemekleri sizin için hazırladım."

cümlelerindeki altı çizili söz öbekleri edat tümleci sayılır.

Cümle içinde her söz, cümlenin bir öğesi durumunda değildir. Yükleme sorulan sorulara cevap vermeyen söz veya söz öbekleri cümle dışı unsur sayılır. Örneğin aşağıdaki cümleyi öğelerine ayıralım.

"Ahmet, sana defalarca geç kalmamanı söylemedim mi?"

Dolaylı T. Zarf Nesne Yüklem

Görüldüğü gibi "Ahmet" sözü cümlede yükleme sorulan herhangi bir soruya cevap vermiyor yani cümle dışı unsurdur.

Bu mesaj Erkan tarafından düzenlendi: 06 Ocak 2008 Pazar - 00:27




1 Kullanıcı bu konuyu okuyor
0 üye, 1 misafir ve 0 gizli üye



0

#2
Kullanıcı çevrimdışı   profcan 

  • KD ™ Yeni Tanıdık
  • Grup: Üye
  • Mesaj sayısı: 1
  • Kayıt tarihi: 25-Mayıs 11
Forum İtibarı: 0
Henüz Tanınmıyor
Otel ve Pansiyon Rehberiniz Otel, Pansiyon, Tatil, Gezi, Seyahat ve Konaklama Rehberiniz Bütçenize uygun, keyifli bir tatil için size gezi, seyahat ve konaklama tavsiyeleri: Otel Tanıtımları, Pansiyon Tanıtımları, Tatil Tavsiyeleri, Konaklama Tavsiyeleri, Ülke Tanıtımları, Seyahat Alternatifleri, Şehir Tanıtımları, Tarihi Eserler, Antik Kentler


Sağolasın Kardeş..
0

#3
Kullanıcı çevrimdışı   mehmet_-_43 

  • KD ™ Yeni Tanıdık
  • Grup: Üye
  • Mesaj sayısı: 1
  • Kayıt tarihi: 03-Haziran 13
Forum İtibarı: 0
Henüz Tanınmıyor
kitabı
0


Tek sayfa
  • Yeni bir konu açamazsınız
  • Bu konuya cevap yazamazsınız


"Cümlenin Öğeleri | Yüklem - Özne - Nesne - Dolaylı Tümleç - Zarf ve Edat Tümleci" İçin Anahtar Kelimeler (Keywords)
Konuyu ziyaret eden ziyaretçilerimizin Google arama motorunda kullandıkları anahtar kelimeleri içermektedir.

Google (671), Google (431), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (85), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (81), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (73), cümlenin ögeleri örnekler - Google'da Ara (70), tümleçlere örnekler - Google'da Ara (54), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (49), cümlenin öğelerine örnekler - Google'da Ara (47), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (39), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (35), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (35), cümlenin ögelerine örnek - Google'da Ara (34), cümlenin ögeleri ile ilgili örnekler - Google'da Ara (32), yüklem örnekleri - Google'da Ara (32), özne örnekleri - Google'da Ara (31), cümlenin öğeleri ile ilgili örnekler - Google'da Ara (31), cümlenin ögeleriyle ilgili örnekler - Google'da Ara (30), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (27), cümlenin öğelerine sorulan sorular - Google'da Ara (25), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (25), cümlenin öğeleri örnekleri - Google'da Ara (23), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (23), Google (23), cümlenin öğelerine örnek - Google'da Ara (22), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (21), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (21), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (21), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (21), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (21), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (20), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (20), 8.sınıf cümlenin ögeleri - Google'da Ara (19), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (19), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (16), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (16), Cümleyi öğelerine ayırma - Google'da Ara (16), özne nesne yüklem nedir ve nasıl bulunur - Google'da Ara (16), 8.sınıf cümlenin ögeleri - Google'da Ara (16), tümleç örnekleri - Google'da Ara (15), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (14), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (14), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (14), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (14), cümlenin ögeleriyle ilgili sorular - Google'da Ara (13), cümleyi öğelerine ayırma - Google'da Ara (13), yüklem örnekleri - Google'da Ara (13), ÖGELERE AYIRMAK NE DEMEK - Google'da Ara (13), cümlenin öğelerine örnek - Google'da Ara (12), cümlenin ögeleri örnekleri - Google'da Ara (12), tümleç örnekleri - Google'da Ara (12), öğelere ayırma - Google'da Ara (12), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (12), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (12), özne örnekleri - Google'da Ara (12), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (12), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (12), 8.sınıf cümlenin öğeleri - Google'da Ara (12), tümleç örnekleri - Google'da Ara (12), cümlenin ögeleri çıkmış soru - Google'da Ara (11), özne tümleç - Google'da Ara (11), 8.sınıf türkçe konusu cümlenin öğeleri - Google'da Ara (11), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (11), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (11), cümlenin öğeleriyle ilgili örnekler - Google'da Ara (10), 8. sınıf cümlenin ögeleri - Google'da Ara (10), tümleç ne demek - Google'da Ara (10), cümlenin öğeleri çözümlü örnekler - Google'da Ara (10), cümleyi öğelerine ayırma - Google'da Ara (10), yüklem nedir örnek - Google'da Ara (10), cümleyi öğelerine ayırma - Google'da Ara (10), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (10), öğelere ayırma - Google'da Ara (10), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (10), tümleç örnekleri - Google'da Ara (10), cümleyi öğelerine ayırma - Google'da Ara (10), tümleç örnekleri - Google'da Ara (10), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (10), öğelere ayırma - Google'da Ara (10), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (10), cümleleri öğelerine ayırma - Google'da Ara (10), tümleçlere örnekler - Google'da Ara (10), cümlenin ögeleri 8.sınıf - Google'da Ara (10), cümlenin öğeleri örnek - Google'da Ara (9), cümlenin öğeleri ile ilgili sorular - Google'da Ara (9), özne örnek - Google'da Ara (9), özne örnekleri - Google'da Ara (9), cümlenin öğelerine örnekler - Google'da Ara (9), 8.sınıf türkçe cümlenin ögeleri - Google'da Ara (9), 8.sınıf cümlenin öğeleri - Google'da Ara (9), cümlenin öğeleri örnekler - Google'da Ara (9), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (9), 8. sınıf cümlenin öğeleri - Google'da Ara (9), tümleç nedir örnekler - Google'da Ara (9), cümlenin ögelerine örnekler - Google'da Ara (9), Google (9), cümlenin öğeleri 8. sınıf - Google'da Ara (9), dolaylı tümleç örnekler - Google'da Ara (8), lise 1 cümlenin öğeleri - Google'da Ara (8), cümle öğeleri örnekleri - Google'da Ara (8),