Kadim Dostlar ™ Forum: Tramvay: Şehirlerde Yol Üzerinde Döşenmiş Özel Raylarda Hareket Eden Yolcu Taşıtı | Atlı Tramvaylar Ve Elektrikli Tramvaylar - Kadim Dostlar ™ Forum

İçeriğe atla

Yalnızca 1 dakikanızı ayırıp sitemize üye olduğunuzda, içinde daha az reklam bulunan temamızı kullanabilirsiniz ...

Aradığınız konuya ulaşamadınız mı ? Problem değil, arama Özelliğimizi Kullanabilirsiniz
GoogleKadim Dostlar Özel Arama
Facebook Sayfamıza Üye Olabilir ve Güncel Site İçeriğinden Kolayca Haberdar olabilirsiniz
Sitemize reklam vererek, sitelerinizi veya ürünlerinizi tanıtabilirsiniz
-------------------
Kurumsal Çözümler Uzmanı Erkan Okur
İnformatik: Mühendislik ve PLM Çözümleri



Tek sayfa
  • Yeni bir konu açamazsınız
  • Bu konuya cevap yazamazsınız

Tramvay: Şehirlerde Yol Üzerinde Döşenmiş Özel Raylarda Hareket Eden Yolcu Taşıtı | Atlı Tramvaylar Ve Elektrikli Tramvaylar Konuyu Oyla: -----

#1
Kullanıcı çevrimdışı   Esesli 

  • KD ™ Kadim Dost
  • Grup: Yetkili
  • Mesaj sayısı: 5.814
  • Kayıt tarihi: 01-Nisan 08
  • Gender:Male
  • Location:EsEsli
  • Interests:sinema bilgisayar seyahat
Forum İtibarı: 64
Mükemmel



İçeriği Arkadaşlarınla Paylaş

forum

Tramvay Şehirlerde yol üzerinde döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı.İsim Fransızca kökenli olup Tramway olarak bilinmektedir. Kaynak TDK (Türk Dil Kurumu)[1]

Tramvay taşımacılığının kent içi trafiği açısından yol boyunca yerleştirilmiş ray ve elektrik hattı gereksinmesi gibi bazı sakıncaların olmasına karşılık, bir yandan da duman çıkartmamak ve her gün fiyatı biraz daha artan petrol ürünleri yerine elektrikle çalışmak gibi üstün yanları vardır.


Tarihçesi





forum
Öbür makineli taşıtlar gibi tramvay da 1800'lü yıllarda dünyanın görünüşünü değiştirmeye başlayan endüstri devriminin bir ürünüdür.

Kent içi yolcu taşımacılığında ilk kurulan raylı taşıma hattı 1832 yılında New York'un Harlem mahallesinde hizmete açıldı. Taşıtın "motoru" sadece bir çift attan oluşuyordu. Son durakta atlar aracın önünden alınarak arkasına takılıyor ve böylece taşıt ters yönde sefere çıkabiliyordu. Avrupa'da ise yine atla çekilen ilk tramvay hattı 1853'te Paris'te açıldı. Raylar sayesinde "otuz kadar yolcuyu saatte 10 km hızla taşıyabilmek için" bir çift at yetiyordu.

Ancak uygarlığın gelişimi, ilkel çekim hayvanı at ile endüstrinin bir ürünü olan demir rayların bağdaşmasına engeldi. Makine çağının hızlı gelişimine uygun başka çözüm yolları aramak gerekiyordu.

Örneğin kablolu çekim, sıkıştırılmış havalı motor ve kömürsüz buharlı motor gibi yöntemler denendi. Kabloyla çekiş Amerika Birleşik Devletleri'nde oldukça büyük ilgi gördü. Çelik bir halat, tüm hat boyunca rayların arasında bulunan kanalda kayıyordu. Halat tabii ki tramvaya bağlıydı. Son durakta bulunan sabit bir buharlı makine aracılığıyla bir çarkın üzerine sarılan çelik halat, tramvayın bir duraktan başka bir durağa çekilmesini sağlıyordu. Çelik halatla çekiş sistemi çok dik yollar için çok uygun olup bugün teleferiklerde kullanılmaktadır.

Buharlı motorlarla çekiş sisteminde en büyük sorun, çıkan duman ve kazanı ısıtmak için kullanılan kömürün kapladığı büyük yerdi. Bu sorunları çözmek için sıcak suyla çalışan lokomotifler yapıldı. Bu lokomotiflerde su, trenlerde olduğu gibi taşıtın üzerinde bulunan kazanlarda ısıtılmıyordu. Yerdeki bir kazanda kaynatılıyor, kaynar olarak kazana aktarılıyor, bu yoldan buhar elde ediliyordu. Böylece her sefer için yeni kaynar su gerekmiyordu.

1879 yılındaki Berlin sergisinde saatte 12 km hız yaparak üç küçük vagonu çekebilen bir elektrik motoru sergilendi. Ancak bu motorun da çok büyük bir sakıncası vardı. Enerjiyi motora iletmek için enerji yüklü üçüncü bir raya gereksinim vardı. Bu ray yeni bir masraf kapısı açmaktan başka, yolda yürüyen insanlar için büyük tehlike oluşturmaktaydı.

Üçüncü ray önerisi metrolarda uygulama alanı buldu. tramvaylar için başka bir çözüm üretildi. İki ana ray diğer araçların trafiğini engellememek için parke taşları arasına yerleştirildi. Elektrik akımı ise kablolardan sağlandı. Hat boyunca yerden 5 m yükseklikte kablolar gerildi. Böylece "trolley" adı verilen metal çubuklar aracılığıyla enerji kablodan tramvayın motoruna aktarılabiliyordu.


Osmanlı Devleti ve Türkiye'deki gelişimi 30 Ağustos 1869 tarihindeki "Dersaadet'de Tramvay ve Tesis İnşaası" na dair bir sözleşmeyle İstanbul caddelerinde yolcu, eşya taşımacılığı için demiryolu yapılarak hayvanların çektiği araba işletmeciliği, 40 yıl süreyle Konstantin Krepano Efendi'nin kurduğu "Dersaadet Tramvay Şirketi" isimli şirkete verildi.

İlk atlı tramvay 1871 yılında Azapkapı-Galata, Aksaray-Yedikule, Aksaray-Topkapı ve Eminönü-Aksaray olmak üzere 4 hatta çalışmaya başladı. İlk işletme yılında 430 at kullanılarak 4,5 milyon yolcu karşılığında 53000 TL gelir elde edildi.

Daha sonraları Voyvoda'dan Kabristan sokağı-Tepebaşı-Taksim-Pangaltı-Şişli, Beyazıt-Şehzadebaşı, Fatih-Edirnekapı-Galatasaray-Tünel, Eminönü-Bahçekapı gibi hatlar açıldı.

Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde çalışmaya başlayan atlı tramvaylar daha sonra imparatorluğun büyük şehirlerinde de kurularak önce Selanik daha sonra da Şam, Bağdat, İzmir ve Konya'da işletmeye açıldı. Savunma Bakanlığı, tramvay atlarını 1912 yılında başlayan Balkan Savaşı sırasında, 30000 altın karşılığı aldı ve bu yüzden İstanbul bir yıldan fazla süreyle tramvaysız kaldı.

İstanbul'da 1869 yılında çalışmaya başlayan atlı tramvay, yerini 1914 yılında elektrikli tramvaya terk etti.


Zeytinburnu-Kabataş hattında çalışan modern tramvay, İstanbul12 Haziran 1939 gün ve 3642 sayılı yasayla Hükümete devredilen Tramvay İşletmesi, daha sonra İstanbul Belediyesi'ne ve 16 Haziran 1939 gün ve 3645 sayılı yasayla da İETT`ye bağlandı.

12 Ağustos 1961 günü Avrupa yakasından, 14 Kasım 1966 tarihinde ise Anadolu yakasından kaldırılarak İstanbul'da Tramvay İşletmeciliği son buldu.

1990 yılının sonlarında Tünel-Taksim arasında tarihi tramvay tekrar işletmeye alınmış olup halen 3 motris (çekici), 2 vagonla 1640 m'lik hat üzerinde turistik bir işlev görmesinin yanında yılda 14600 sefer ve 23944 km yaparak günlük ortalama 6000 yolcu taşımaktadır.

Zeytinburnu-Kabataş arasında hizmet veren tramvay hattının, 1992 yılında Sirkeci-Aksaray-Topkapı bölümü, Mart 1994 tarihinde Topkapı-Zeytinburnu bölümü ve Nisan 1996 tarihinde Sirkeci-Eminönü bölümü hizmete açıldı. 30 Haziran 2006 tarihinde yapılan törenle hat Kabataş'a uzatıldı.

İstanbul' da Zeytinburnu-Kabataş tramvay hattı dışında, Kadıköy-Moda Ring Tramvayı, Taksim-Tünel Nostaljik Tramvayı, Zeytinburnu-Bağcılar Tramvayı ve Edirnekapı-Sultançiftliği tramvayı ile birlikte 5 tramvay hattı işletilmektedir. Taksim-Tünel Nostaljik Tramvayı İETT tarafından işletilirken, diğer hatlar İBB İktisadi Teşekkülü olan İstanbul Ulaşım A.Ş. tarafından işletilmektedir.

ATLI TRAMVAY İSTANBUL' DA
1872 yılının 3 Eylül' ünde Tophane Meydanında kalabalık bir topluluk ve İstanbul' un ileri gelen kişilerinin de bulunduğu bu kalabalık o güne kadar İstanbul' da hiç görmedikleri bir taşıtın etrafını almışlardı. Bu İstanbul tarihinde yeni bir çığır açacak olan "Atlı Tramvay" dı.


forum
Azapkapı - Ortaköy hattının açılış töreni ile İstanbul' da hizmete başlayan bu atlı tramvaylar sayesinde artık İstanbul' lunun ayağı yerden çağdaşça kesiliyor, o güne kadar zengin harcı olan taht-ı revanlara, küheylanların çektiği tenteli arabalara, kupalara, faytona binemeyen orta halli ya da yoksul halk nisbeten ucuz bir taşıta kavuşuyordu.

Devrinin en üstün toplu kara nakil aracı olan atlı tramvaylar, İngiltere' de madenlerde kömür taşıma işleminde kullanılan bir nakil aracından örnek alınarak keşfedilmiş, yer üstünde ise ilk kez 1832 yılında New York şehrinde çalışmaya başlamıştı. Bu tramvayı daha sonra 1854 yılında Paris, 1860 yılında Londra ve 1868 yılında Viyana ve Sofya' da kurulan atlı tramvay şirketleri izlemişti.

Böylece atlı tramvay bulunuşundan 40, Avrupa' da çalışmaya başlamasından da 18 yıl sonra Osmanlı' da ilk kez İstanbul' da görülüyordu ki, bu da o zamanlar için hiç de fazla bir gecikme sayılamayacağı gibi, gelişmiş ülkeler seviyesinin yakalanmasında da bir başarıydı.

forum
İLK ÇALIŞMALAR
Şirket ilk olarak ucuz nakil vasıtalarına en çok ihtiyacın olduğu iş ve ikamet hacminin en yoğun olduğu bölgelere hat döşemeye karar vermiştir. Yapılan uzun araştırmalar sonucu atlı tramvayın ilk öncelikle işlemesi gereken bölgeler belirlenerek, ilk planda dört hattın açılması uygun görülmüştür.
forum
1) Azapkapısı - Galata - Tophane - Kabataş - Beşiktaş - Ortaköy hattı.
2) Eminönü - Bab-ı Ali - Soğukçeşme - Divanyolu - Beyazıt - Aksaray hattı.
3) Aksaray - Samatya - Yedikule hattı.
4) Aksaray - Topkapı hattı.
forum
Böylece Dersaadet Tramvay Şirketi 1870 senesinin ilk aylarından itibaren İstanbul' da çalışmaya başlamış ve bu 4 hattın güzergahında raylar döşenmiştir. İstanbul' da sokak ve caddelerin arnavut kaldırımı ile döşeli olması, daha çalışmaların başladığı ilk anda karşılarına büyük bir sorun çıkartmış, bu tarz döşeli yollar, rayların muntazam bir şekilde döşenmesine imkan vermemiştir. Bu engeli ortadan kaldırmak için hatların döşeneceği tüm diğer güzergahlardaki cadde ve sokaklar baştan başa kazılmış ve demir raylarla birlikte 4 köşe muntazam yontulmuş granit parke taşlarıyla döşenmiştir.

1869 yılının Ağustosunda imzalanan sözleşmenin üzerinden 3 yıl geçmiş, bu sürede yolların yapımı, rayların döşenmesi, ana durakların belirlenmesi, araçların ithali gibi tüm hazırlıklar tamamlanmıştır. Artık geriye sayım başlamış, İstanbul halkının büyük bir merak ve özlemle beklediği atlı tramvaylarına kavuşabilmesi için geriye çok az bir süre kalmıştır.
İŞLETME
Kuruluş döneminde ilk atlı tramvaylar, İstanbul yakasında ve Pera yakasında olmak üzere her iki yakada çalışıyordu. Hatların başlangıç ve bitiş merkezleri köprünün iki ucundaki Eminönü ve Karaköy mururiye gişelerinin az yakınındaki bölgeydi. İşte bu merkezlerin haricinde durak diye bir şey de yoktu, yolcular güzergah üzerindeki her yerden tramvaylara binebiliyor ve yine arzu ettikleri her yerde inebiliyorlardı.

forum
Böylece tramvaylar, müşterilerinin isteğine bağlı olarak durup kalkıyor, ve bu da ona hızından çok şey kaybettiriyordu. Bu şekilde 15 - 20 dakikada gidilecek yerlere 1 saatte gidildiğini gören şirket yöneticileri, bir süre sonra belli başlı yerlere duraklar koyarak yolcuların ehl-i keyf davranışlarına son veriyorlardı.



Atlı tramvayın ilk işlemeye başladığı yıllarda şirketin, hizmet verdiği toplam atlı tramvay sayısı, 14 adeti yazlık türü dediğimiz açık tramvay olmak kaydıyla toplam 45 adetti, bunların içinden bir bölümü de sırf kadın yolcuların taşınması için ayrılmıştı. Atlı tramvay da kullanılan araçlar ile ilgili detaylı bilgilere bu link aracılığı ile ulaşabilirsiniz.

Atlı tramvayın sürücü, biletçi ve vardacı olmak üzere 3 personeli vardı. Atlı tramvay sürücülerine "ispir" adı verilmekte idi, bu kişiler iyi kamçı kullanmak ve atlardan anlamak zorunda olduklarından tanınmış ve tecrübeli arabacılar arasından seçilirlerdi. Atlı tramvayın en ilgi çeken personeli ise ellerinde "nefir" denen borazanı ile tramvayın önünden "varda, varda..." diye bağırıp koşarak, atlı tramvaya yol açmaya çalışan "vardacı" lardı. Özel üniformaları, notasız borazanları, güçlü bacakları ve gür sesleri ile uzun yıllar hizmet veren vardacılar 1900 yılına yaklaşırken tasarruf amacı ile kaldırılmışlardır.

Bu dönemde atlı tramvaylarda kullanılan ve adetleri 400 civarında olan atlar Macaristan ve Avusturya' dan getirilmişlerdi. Tramvaylara koşulan at sayısı, çalıştırıldıkları hattın düz yahut yokuşlu olmasına göre 1 ila 4 olarak değişir, ancak şehrin bazı yerlerinde yokuş başlarında kurulmuş olan küçük ahırlardan takviye yapılırdı. Örneğin şimdiki Bankalar caddesinden Şişhane ye çıkmak için Bankalar caddesinin başında ve Altıncı Dairenin (Beyoğlu Belediyesi) az ilerisinde bu at istasyonları mevcuttu. Bu ahırlarda görev yapan seyisler tramvay yokuşun başına gelince tek veya çift atını alarak tramvaya koşar, sürücünün yanına oturur, düzlüğe çıktıktan sonra da sürücünün yanından kalkarak vagona eklediği kamer tayları alarak tekrar yokuşun alt başındaki istasyona geri dönerdi.


forumforum
ATLI TRAMVAYDAN ELEKTRİKLİ TRAMVAYA GEÇİŞ
1912 yılında başlayan ve Balkanları kana boğan Balkan Harbi, İstanbul' un bir yıldan uzun bir süre tramvaysız kalmasına yol açmıştı. Zira Harbiye Nezareti elindeki at ihtiyacının yeterli gelmemesi üzerine, Dersaadet Tramvay Şirketi' ne başvurarak, orduda kullanılmak üzere atlara talip olduğunu bildirmiş, verilen olumlu cevap üzerine de 30 bin altın karşılığında şirketin tramvaylarında kullanılan tüm atları satın almıştı.

Dünya savaşı arifesinde İstanbul' daki atlı tramvay yokluğunun yarattığı bu büyük sıkıntı ile birlikte Amerika' da ve Avrupa' da çoktan çalışmaya başlamış olan elektrikli tramvayın, İstanbul içinde artık kaçınılmaz olduğu fikri iyice yaygınlaşmıştı.

Elektrikli tramvayların İstanbul' da çalışmaya başlaması Elektrik fabrikalarının kurulması ve hatların elektriklendirilmesi 1914 Ocak' ını bulacak ve böylece başkent; İmparatorluk toprakları içinde atlı tramvay hizmeti ile yakaladığı öncülüğü, elektrikli tramvay da Şam' a kaptıracaktır.

DÜNYADA ELEKTRİKLİ TRAMVAY
forum
Şehrin içerisinde raylar döşeyerek bu raylar üzerinde bir araba işletme fikrini Loubat isimli Fransız mühendis kendi ülkesi olan Fransa' da bir türlü kabul ettirememiş, planlarını alarak Amerika' nın New York şehrine kadar gelmiş ve buradaki şehir yöneticilerine bu buluşu kabul ettirmiştir.

1832 yılında New York sokaklarında dolaşmaya başlayan ilk atlı tramvaylar çok geçmeden Amerika' nın diğer şehirlerince de benimsenerek yaygınlaşmış ve 22 yıl sonra, 1854 te Fransa' nın da kapılarını bu buluşa açmasını sağlamıştır. Böylece Avrupa kıtasında ilk kez Fransa' da kullanılan atlı tramvaylar, 1860 yılında Londra' da ve takiben yıllarda da Avrupa' nın belli başlı şehirlerinde kullanılmaya başlamıştır.

Elektriğin bulunuşu ve yaygın kullanımı ile birlikte atlı tramvaylarda bu gelişime ayak uydururarak yerlerini raylar üzerinde kendi kendine giden elektrikli tramvaylara bırakıyordu. Elektrik tramvaylar konusunda en güçlü bilgi 1879 yılında Berlin' de düzenlenen bir fuarda Alman mühendis Dr. C. Werner Siemens' in panayır sahası içerisinde raylar üzerinde yürüttüğü elektrikle çalışan tramvayla ilgili bilgidir. İki yıl sonra 1881 yılında ilk elektrikli tramvay Berlin' de kullanılmaya başlanmış, 1900 yılına gelen kadar Avrupa ve Amerika' nın pek çok şehrinde yeni elektrikli tramvay hatları işletmeye açılmıştır.

İSTANBUL' DA İLK ÇALIŞMALAR
1912 yılında patlayan ve Balkanları kana boğan Balkan Harbi, İstanbul' un bir yıldan uzun bir süre tramvaysız kalmasına yol açmıştı. Zira Harbiye Nezareti elindeki at sayısının yetersiz kalması üzerine, Dersaadet Tramvay Şirketi' ne başvurarak, orduda kullanılmak üzere atlara talip olduğunu bildirmiş, verilen müspet cevap üzerine de 30 bin altın karşılığında şirketin tramvaylarında kullanılan tüm atları satın almıştı.
forum
Dünya savaşı öncesinde İstanbul' daki atlı tramvay yokluğunun yarattığı bu büyük sıkıntı bir bakıma faydalı da olmuş, Amerika ve Avrupa' da çoktan çalışmaya başlamış olan elektrikli tramvayın, İstanbul içinde artık kaçınılmaz olduğu fikrinin yayılmasına sebep olmuştur.

O yıllarda Galata ve Eminönü bölgesinin saygın tüccar ailelerinin elinde bulunan Dersaadet Tramvay Şirketi tüm olumsuz düşüncelerine ve isteksizliğine rağmenbaskılara dayanamamış ve 1913 yılında tramvayların elektrikli hale getirilmesini kabullenmiştir.

Tramvay şebekesinin elektrikliye çevrilmesi için öncelikle Kabataş' ta bir elektrik fabrikası kuruluyor, daha sonra da Dersaadet Tramvay Şirketi gerekli sermayeyi temin edebilmek için hisselerinin değerini arttırarak sermayesini yükseltiyordu. Bu hazırlıkların ardından atlı tramvay arabaları için kullanılmış olan geniş tramvay hatları daraltılıyor, tüm hatların çift hat şeklinde olması için yeni raylar döşeniyor ve İstanbul halkına artı bir heyecan katan Galata Köprüsü' ne ray döşenmesi çalışmalarına başlanıyordu. 1914 yılında yapımı tamamlanan Silahtarağa Elektrik Santrali aracılığı ile ilk önce Tünel - Şişli hattına ve nihayet 11 Şubat 1914 tarihinde İstanbul tramvaylarının tümüne elektrik verilmesi işlemi tamamlanıyordu.

1913' lü yıllarda İstanbul için çok yeni bir fikir olarak kabul edilen elektrikli tramvayların yakında İstanbul' da çalışacak olması, nasıl getirileceği ve özellikleri dönemin basınında ve halk arasında önemli bir yer bulmuştu.


ELEKTRİKLİ TRAMVAY İSTANBUL' DA
1913 Haziran' ında daha önce Galata Köprüsü inşaatını da gerçekleştirmiş olan Alman "Machinen Ausbourg Neurenberg" (M.A.N.) ile Fransız - Belçika anonim şirketi "La Caurouveger" ortak yapımı 20 adet motris İstanbul limanına doğru yola çıkıyordu.

Elektrikli tramvay araçlarının İstanbul' a gelişleri 1913 yılından 1922' ye kadar devam etmiş, bu süre zarfında İstanbul' da hizmet vermek üzere 178 adet motris, 93 adet römork ve 13 adet de yardımcı tramvay arabası ulaşmıştır.


forumforum
İLK SEFER
1914 Ocak' ında Dersaadet Tramvay Şirketi elektrikli tramvayın işletilmesi ile ilgili tüm hazırlıklarını tamamlamış, deneme seferinin ise Galata Köprüsü' nden yapılması kararını almıştı. 25 Ocak 1914 günü Karaköy meydanında toplanan kalabalık beygir gücü ile değil elektrik gücü ile çalışacak tramvayın ilk seferine başlamasını bekliyordu.

Karaköy' den Eminönü' ne geçmek için hareket eden ilk tramvay sadece elektriğe duyulan yılların hasretini bitirmekle kalmamış, köprü ile tramvayı da ilk kez buluşturmuştu.

forum
Aynı yıl başlayan 1. Dünya savaşı daha önce Balkan Harbinde olduğu gibi İstanbul Tramvay İşletmesi Dersaadet Tramvay Şirketi' ni yine ağır etkilemişti. Askere alımlar nedeni ile meydana gelen personel eksikliğine, Avrupa' dan sipariş edilen vagonlardan sadece beşinin gelebilmesi ve yedek parça getirilememesi en nihayetinde 15 Ocak 1915 günü hükümetin kararı ile İstanbul' a verilen elektriğin kesilmesi ile tamamen duran tramvay seferleri. 8 ay süre ile devam eden bu durumdan sonra 1920' de İstanbul' un işgaline de tanıklık eden elektrikli tramvaylar her şeye rağmen hizmet vermeye bu dönemde de devam ettiler.

Savaş yıllarının atlatılması ve İstanbul' un elektriğe kavuşması ile seferlerine yeniden başlayan tramvaylar eski popularitesini yakalıyordu. Zaman içerisinde Dersaadet Tramvay Şirketi' nin adı İstanbul Tramvay Şirketi olarak değişiyor, bazı tramvaylar modernize ediliyor ve yeni hatlar ile İstanbul tam bir tramvay kenti halini alıyordu, tüm serzenişlere rağmen bu ulaşım aracı İstanbulluların tercihinde ön sıradaki yerini koruyordu. 1930' larda tramvay güzergahları çok hareketli bir açma - kapama dönemi yaşasada kentin imar hareketinden etkilenmeden varlıklarını sürdürmeye devam ettiler.

Bu yıllara ait TÖHOB Genel Sekreteri Sn. Onur Orhon tarafından aktarılan ilginç bir anekdot var "1933 yılında Cumhuriyet'in ilânının 10. Yıldönümü nedeniyle İstanbul'da da çeşitli kutlama törenleri düzenlenmişti. 29 Ekim 1933'ten birkaç gün önce, eski adı ile Dersaadet Tramvay Şirketi yeni adı ile İstanbul Tramvay Şirketii yetkililerine Atatürk'ün bir emri iletilmişti:

"29 Ekim 1933 Pazar günü İstanbul kentinde Şirket'in bütün taşıtları hizmete verilecektir."

O sıralarda hergün 320 tramvaydan 260'ı ve 4 otobüsten de 3'ü günlük servise verilebilmekteydi. Ortalama 60 tramvay ile 1 otobüs bakım, onarım, revizyon ve yedek olarak depolarda bulunduruluyordu. Bu emir üzerine, olağanüstü bir inanç ve bilinçle ve hızlı bir çalışma ortamına girildi. Bütün tramvaylar ve otobüsler acele elden geçirilerek onarıldı ve yeniden boyandı. Sonunda, 29 Ekim 1933 günü, İstanbul Tramvay Şirketi'nin 320 tramvayı ile 4 otobüsü İstanbul halkının hizmetine sokularak alınan emir yerine getirildi. Böylece büyük bir olasılıkla, dünyada ilk kez bir toplutaşıma işletmesi %100 kapasite ile çalıştırılmış oluyordu. Bunun İstanbul kentinde gerçekleştirilmiş olması, her dönemde bir övünç kaynağı olmuştur."*


forum
SON SEFER
1914' ten 1950 lere gelene kadar oldukça gelişen ve artan tramvay hatları zirveye ulaşmıştı. Fakat İstanbul için nerede ise vazgeçilmez gibi görülen tramvaylar 1956 sonbaharında başlayan "İmar Hareketi" nden nasibini alıyordu. Şehrin en önemli meydanlarından olan Aksaray' da başlayan çalışmalar ile ilk önce tramvayların Aksaray meydanına girmesine izin verilmiyor, sonrasında Topkapı - Çapa ve Çapa - Aksaray arası rayların sökülmesi ile ilk firesini de veriyordu. Bu güzergah bu tarihten 36 yıl sonrasına kadar bir daha tramvay raylarını göremeyecekti. Şehrin yeni görünümü için yapılan her çalışma ve vurulan her kazma ile "Tramvaylı İstanbul" dan "Tramvaysız İstanbul" a geçiş artarak devam etti İstanbul yakası 1961 yılında tramvaylara tamamen veda etti. Her ne kadar İstanbul için imar hareketleri ile başlayan bu yeni dönem ve otobüslerin tramvaya göre daha esnek kullanımı ile gözde hale gelmesi büyük etken olsa da, 50' li yıllar tüm dünya' da tramvaylar için kötü bir dönem olmuştur. İkinci Dünya Savaşı' nın yıkıcı etkilerini silmek isteyen Avrupa ülkeleri ağır sanayii hamlelerine yönelmiş, yatırımlarını daha çok bu yönde harcamışlardır, dolayısı ile bakım maliyetleri ağır olan raylı sistemlerin azaltılması da bu dönemde gerçekleşmiştir. Fakat gelişmiş ve kalabalık Avrupa şehirlerinde bu dönem çok uzun sürmemiş,metro sistemlerinin de devreye girmesi ile birlikte tramvaylar da tekrar bu şehirlere dönüş yapmıştır, İstanbul' da ise dönüşe imkan vermeyecek bir şekilde meydan düzenlemeleri ile raylar sökülmüş, hatlar iptal edilmiş ve hatta araçlar tamirine imkan olmayacak şekilde açık alanlarda bekletilmiş ve zamana yenik düşmüşlerdir. Kurtarılabilenlerden bir kaçı Taksim - İstiklal Caddesi tramvayı için revize edilerek kullanıma alınmış, bir tanesi ise sanaayi müzesinde sergilenmek üzere özel bir firma tarafından yenilenmiştir.

forum
Her ne kadar sürat azlığı, konfor eksikliği ve sistemin bakım maliyetleri bahane edilerek kaldırılmış olsa da yerlerine konulması düşünülen Troleybüsler de çok uzun soluklu olamamıştır İstanbul' da, sadece 25 yıl işletilebilen troleybüslerde 1984 yılında işletme zorlukları, düşük hız ve manevra kabiliyetleri nedeni ile kaldırılmışlardır ama İstanbul ve İstanbullu onları tramvaylarına yaptığı gibi törenler ve duygulu vedalar ile yolcu etmemiştir.

12 Ağustos 1962 günü 128 nolu tramvay ve arkasına dizilmiş 6 tramvay için halk yolların iki yanına sıralanmış son yolculuğuna çıkan tramvayları bekliyordu. Yolculuk boyunca son seferini yapan tüm tramvaylar 1913 yılında yola çıktıkları yer olan Galata Köprüsünden geçerek Sirkeci Arabalı Vapur iskelesinde yeni görev yerleri olan Kadıköy yakasına geçmek için sıraya dizildiler.

forumforum
Nitekim bu yakada da hizmet süreleri çok uzun olmayan tramvaylar 14 Kasım 1966 günü İstanbul' u tamamen terk ediyorlardı. Uzunca bir süre Hasanpaşa İETT Taşıt Müzesinde korunan tramvay araçları daha sonra Avcılar İETT kampına ve daha sonraki yıllarda da Kağıthane garajına naklediliyorlardı, içlerinden ele avuca gelir bir iki tanesi ise yıllar sonra İstiklal Caddesinde Nostaljik Tramvay olarak hizmet vermek üzere elden geçirileği günü bekliyordu.






forum



1 Kullanıcı bu konuyu okuyor
0 üye, 1 misafir ve 0 gizli üye



Toplam 2 kullanıcı bu konuyu okudu.

0

#2
Kullanıcı çevrimdışı   melekler_ucamaz 

  • Şimdi Düşlerimin Sonbaharındayımm ...
  • Grup: Özel Dost
  • Mesaj sayısı: 3.880
  • Kayıt tarihi: 11-Eylül 07
  • Gender:Female
  • Location:cennet mahallesi
Forum İtibarı: 0
Henüz Tanınmıyor
Otel ve Pansiyon Rehberiniz Otel, Pansiyon, Tatil, Gezi, Seyahat ve Konaklama Rehberiniz Bütçenize uygun, keyifli bir tatil için size gezi, seyahat ve konaklama tavsiyeleri: Otel Tanıtımları, Pansiyon Tanıtımları, Tatil Tavsiyeleri, Konaklama Tavsiyeleri, Ülke Tanıtımları, Seyahat Alternatifleri, Şehir Tanıtımları, Tarihi Eserler, Antik Kentler


..........Emeğine sağlık..........
Bilmediğim bir şeyi öğrenmiş oldum

0

#3
Kullanıcı çevrimdışı   Esesli 

  • KD ™ Kadim Dost
  • Grup: Yetkili
  • Mesaj sayısı: 5.814
  • Kayıt tarihi: 01-Nisan 08
  • Gender:Male
  • Location:EsEsli
  • Interests:sinema bilgisayar seyahat
Forum İtibarı: 64
Mükemmel
ilginiz için ve de yorumunuz için teşekkürler
0

#4
Kullanıcı çevrimdışı   Hale 

  • Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.
  • Grup: Yönetici
  • Mesaj sayısı: 40.278
  • Kayıt tarihi: 11-Eylül 07
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Forum İtibarı: 240
Mükemmel
Tramvay



Tramvay Şehirlerde yol üzerinde döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı.


forum


Kökeni İngilizce Tramway kelimesi olan Tramvay, Türkçeye Fransızcadan geçmiştir.

Tramvay taşımacılığının kent içi trafiği açısından yol boyunca yerleştirilmiş ray ve elektrik hattı gereksinmesi gibi bazı sakıncaların olmasına karşılık, bir yandan da duman çıkartmamak ve her gün fiyatı biraz daha artan petrol ürünleri yerine elektrikle çalışmak gibi üstün yanları vardır.


Tarihçesi


Öbür makineli taşıtlar gibi tramvay da 1800'lü yıllarda dünyanın görünüşünü değiştirmeye başlayan endüstri devriminin bir ürünüdür.
Kent içi yolcu taşımacılığında ilk kurulan raylı taşıma hattı 1832 yılında New York'un Harlem mahallesinde hizmete açıldı. Taşıtın "motoru" sadece bir çift attan oluşuyordu. Son durakta atlar aracın önünden alınarak arkasına takılıyor ve böylece taşıt ters yönde sefere çıkabiliyordu. Avrupa'da ise yine atla çekilen ilk tramvay hattı 1853'te Paris'te açıldı. Raylar sayesinde "otuz kadar yolcuyu saatte 10 km hızla taşıyabilmek için" bir çift at yetiyordu.

Ancak uygarlığın gelişimi, ilkel çekim hayvanı at ile endüstrinin bir ürünü olan demir rayların bağdaşmasına engeldi. Makine çağının hızlı gelişimine uygun başka çözüm yolları aramak gerekiyordu.

Örneğin kablolu çekim, sıkıştırılmış havalı motor ve kömürsüz buharlı motor gibi yöntemler denendi. Kabloyla çekiş Amerika Birleşik Devletleri'nde oldukça büyük ilgi gördü. Çelik bir halat, tüm hat boyunca rayların arasında bulunan kanalda kayıyordu. Halat tabii ki tramvaya bağlıydı. Son durakta bulunan sabit bir buharlı makine aracılığıyla bir çarkın üzerine sarılan çelik halat, tramvayın bir duraktan başka bir durağa çekilmesini sağlıyordu. Çelik halatla çekiş sistemi çok dik yollar için çok uygun olup bugün teleferiklerde kullanılmaktadır.

Buharlı motorlarla çekiş sisteminde en büyük sorun, çıkan duman ve kazanı ısıtmak için kullanılan kömürün kapladığı büyük yerdi. Bu sorunları çözmek için sıcak suyla çalışan lokomotifler yapıldı. Bu lokomotiflerde su, trenlerde olduğu gibi taşıtın üzerinde bulunan kazanlarda ısıtılmıyordu. Yerdeki bir kazanda kaynatılıyor, kaynar olarak kazana aktarılıyor, bu yoldan buhar elde ediliyordu. Böylece her sefer için yeni kaynar su gerekmiyordu.

1879 yılındaki Berlin sergisinde saatte 12 km hız yaparak üç küçük vagonu çekebilen bir elektrik motoru sergilendi. Ancak bu motorun da çok büyük bir sakıncası vardı. Enerjiyi motora iletmek için enerji yüklü üçüncü bir raya gereksinim vardı. Bu ray yeni bir masraf kapısı açmaktan başka, yolda yürüyen insanlar için büyük tehlike oluşturmaktaydı.

Üçüncü ray önerisi metrolarda uygulama alanı buldu. tramvaylar için başka bir çözüm üretildi. İki ana ray diğer araçların trafiğini engellememek için parke taşları arasına yerleştirildi. Elektrik akımı ise kablolardan sağlandı. Hat boyunca yerden 5 m yükseklikte kablolar gerildi. Böylece "trolley" adı verilen metal çubuklar aracılığıyla enerji kablodan tramvayın motoruna aktarılabiliyordu.


Osmanlı Devleti ve Türkiye'deki gelişimi


30 Ağustos 1869 tarihindeki "Dersaadet'de Tramvay ve Tesis İnşaası" na dair bir sözleşmeyle İstanbul caddelerinde yolcu, eşya taşımacılığı için demiryolu yapılarak hayvanların çektiği araba işletmeciliği, 40 yıl süreyle Konstantin Krepano Efendi'nin kurduğu "Dersaadet Tramvay Şirketi" isimli şirkete verildi.

İlk atlı tramvay 1871 yılında Azapkapı-Galata, Aksaray-Yedikule, Aksaray-Topkapı ve Eminönü-Aksaray olmak üzere 4 hatta çalışmaya başladı. İlk işletme yılında 430 at kullanılarak 4,5 milyon yolcu karşılığında 53000 TL gelir elde edildi.

Daha sonraları Voyvoda'dan Kabristan sokağı-Tepebaşı-Taksim-Pangaltı-Şişli, Beyazıt-Şehzadebaşı, Fatih-Edirnekapı-Galatasaray-Tünel, Eminönü-Bahçekapı gibi hatlar açıldı.

Osmanlı İmparatorluğu sınırları içinde çalışmaya başlayan atlı tramvaylar daha sonra imparatorluğun büyük şehirlerinde de kurularak önce Selanik daha sonra da Şam, Bağdat, İzmir ve Konya'da işletmeye açıldı. Savunma Bakanlığı, tramvay atlarını 1912 yılında başlayan Balkan Savaşı sırasında, 30000 altın karşılığı aldı ve bu yüzden İstanbul bir yıldan fazla süreyle tramvaysız kaldı.
İstanbul'da 1869 yılında çalışmaya başlayan atlı tramvay, yerini 1914 yılında elektrikli tramvaya terk etti.

12 Haziran 1939 gün ve 3642 sayılı yasayla Hükûmete devredilen Tramvay İşletmesi, daha sonra İstanbul Belediyesi'ne ve 16 Haziran 1939 gün ve 3645 sayılı yasayla da İETT`ye bağlandı.

12 Ağustos 1961 günü Avrupa yakasından, 14 Kasım 1966 tarihinde ise Anadolu yakasından kaldırılarak İstanbul'da Tramvay İşletmeciliği son buldu.

1990 yılının sonlarında Tünel-Taksim arasında tarihi tramvay tekrar işletmeye alınmış olup halen 3 motris (çekici), 2 vagonla 573 m'lik hat üzerinde turistik bir işlev görmesinin yanında yılda 64.800 sefer ve 37.066 km yaparak günlük ortalama 15.000 yolcu taşımaktadır.
Zeytinburnu-Kabataş arasında hizmet veren tramvay hattının, 1992 yılında Sirkeci-Aksaray-Topkapı bölümü, Mart 1994 tarihinde Topkapı-Zeytinburnu bölümü ve Nisan 1996 tarihinde Sirkeci-Eminönü bölümü hizmete açıldı. 30 Haziran 2006 tarihinde yapılan törenle hat Kabataş'a uzatıldı.

İstanbul' da Zeytinburnu-Kabataş tramvay hattı dışında, Kadıköy-Moda Ring Tramvayı, Taksim-Tünel Nostaljik Tramvayı, Zeytinburnu-Bağcılar Tramvayı ve Edirnekapı-Sultançiftliği tramvayı ile birlikte 5 tramvay hattı işletilmektedir. Taksim-Tünel Nostaljik Tramvayı İETT tarafından işletilirken, diğer hatlar İBB İktisadi Teşekkülü olan İstanbul Ulaşım A.Ş. tarafından işletilmektedir.

0

#5
Kullanıcı çevrimdışı   Hale 

  • Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.
  • Grup: Yönetici
  • Mesaj sayısı: 40.278
  • Kayıt tarihi: 11-Eylül 07
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Forum İtibarı: 240
Mükemmel
Tramvay



forum


Atlı tramvay, 1800'lü yılların sonu, Gdansk, Polonya


forum


Çelik halatla çekilen tramvay, San Francisco, ABD


forum


Dresden, Almanya´da bir kargo tramvayı


forum


Viyana'da eski bir tramvayın içi


forum


Zeytinburnu-Kabataş hattında çalışan modern tramvay, İstanbul

0


Tek sayfa
  • Yeni bir konu açamazsınız
  • Bu konuya cevap yazamazsınız


"Tramvay: Şehirlerde Yol Üzerinde Döşenmiş Özel Raylarda Hareket Eden Yolcu Taşıtı | Atlı Tramvaylar Ve Elektrikli Tramvaylar" İçin Anahtar Kelimeler (Keywords)
Konuyu ziyaret eden ziyaretçilerimizin Google arama motorunda kullandıkları anahtar kelimeleri içermektedir.

Google (261), Google (32), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (24), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (16), Google (9), raylar üzerindeki taşıtlar - Google'da Ara (6), demir yollarında rayların yazın döşenmesinin nedeni nedir - Google'da Ara (5), kabataş tramvay - Google'da Ara (5), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (5), raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (5), demir rayları yollarının yazın döşenme sebebi sizce ne olabilir - Google'da Ara (5), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (4), demir yollarında rayların yazın döşenmesinin sebebi neden olabilir - Google'da Ara (4), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (4), şehirlerde yol üzerinde döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı - Bing (4), konya tramvay durak isimleri - Google'da Ara (4), kara taşıtları yaşama geçirilmesi sayesinde neler gercekleşti - Google'da Ara (3), demiryolu rayları neden yazın döşenir - Google'da Ara (3), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (3), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (3), raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (3), demir yollarında raylar neden yazın döşenir - Google'da Ara (3), demir yollarında rayların yazın döşenmesinin sebebi nedir - Google'da Ara (3), tranvay çalışma mantıgı - Google\'da Ara (3), şehirlerde yol üzerinde döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı - Google'da Ara (2), tramvay çalışma prensibi - Google\'da Ara (2), tramvay çalışma prensibi - Google\'da Ara (2), tramvay çalışma prensibi - Google\'da Ara (2), tramvay calisma prensibi - Google\'da Ara (2), tramvay nasil hareket ediyor - Google\'da Ara (2), elektrikli tranvayin calisma prensibi - Google\'da Ara (2), tramvay nereden hareket eder - Google\'da Ara (1), 1914 yılında santralide hangi araçlar sağlanılıyordu - Google\'da Ara (1), Google (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), Yeniden Yönlendirme Bildirimi (1), elektirikli tramvaydan once hangi aracla ulasim saglaniyordu - Google\'da Ara (1), tramvay çalışma prensibi - Google\'da Ara (1), Google (1), Tranvayın çalışma prenslbl - Google Search (1), fotoğraftaki tramvay 1914 te elektrik santralinin devreye girmesiyle birlikte himet konulmuştur.sizce - Google\'da Ara (1), tramvayın çalışma prensibi - Google\'da Ara (1), Google Custom Search (1), şehirlerde yol üzerine döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı nedir - Google\'da Ara (1), tramvay nasıl hareket eder - Google\'da Ara (1), tramvay calisma prensibi - Google\'da Ara (1), tramvayların çalışma prensibi - Google\'da Ara (1), elektrikli tranvaydan sonra yerine hangi ulasim araci kullanilmistir - Google\'da Ara (1), tramvay nasıl hareket eder - Google\'da Ara (1), Tramvayların calısma prensibi - Google\'da Ara (1), 1914\'den önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), fotoğraftaki tramvay 1914\'te elektrik santralinin devreye girmesiyle birlikte hizmete konulmuştur, sizce bu tarihten önce ulaşım hangi araclarla sağlanıyor olabilir - Google\'da Ara (1), http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/San_Francisco_12-28-04_6487.JPG/200px-San_Francisco_12-28-04_6487.JPG için Google Görsel Sonuçları (1), 1914\'den önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 den önce tramvaydan hangi araçla kullanılır - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), Google (1), 1914\'den önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914 te elektrik santralinin devreye girmesiyle birlikte tramvaylar hizmete konulmuştur daha önce ulaşım neyle oluyodu - Google\'da Ara (1), 1914 yılından önce ulaşım neyle sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), Not Available (1), Not Available (1), Not Available (1), tramvayların çalışma prensibi - Google\'da Ara (1), tramvaylar nasil hareket eder - Google\'da Ara (1), tramvay nereden hareket eder - Google\'da Ara (1), iett 1962 bayan biletci isimlere - Google\'da Ara (1), Not Available (1), 1914\'ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), 1914\'ten önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), Not Available (1), Not Available (1), Not Available (1), tramvayın calısma prensibi - Google\'da Ara (1), tramvaylarin calisma mekanizmasi - Google\'da Ara (1), Not Available (1), tramvay nasil hareket eder - Google\'da Ara (1), tramvay çalışma prensibi - Google\'da Ara (1), tramvay nasıl hareket eder fen bilgisi ? - Google\'da Ara (1), tramvay sürücüsü calısma şekli - Google\'da Ara (1), Not Available (1), Not Available (1), Not Available (1), tramvaydan önce ulaşım hangi araçlarla sağlanıyordu - Google\'da Ara (1), şehirde yol üzerine döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı - Bing (1), ‪www.facebook.com mustafa. fansa.94google hakkind google.com‬ - ÈÍË Googleş (1), ‪www.facebook.com mustafa. fansa.94google hakkind google.com‬ - ÈÍË Googleş (1), şehirlerde yol üzerinde döşenmiş özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı - Bing (1), yol üzerinde döşenmıs özel raylarda hareket eden yolcu taşıtı - Bing (1), tramvayın çalışma sistemi - Google\'da Ara (1), tramvay motorları çalışma prensibi - Google\'da Ara (1), tramvay nerden hareket eder - Google\'da Ara (1), elektrikli tramvay çalışma prensibi - Google\'da Ara (1),

"Tramvay: Şehirlerde Yol Üzerinde Döşenmiş Özel Raylarda Hareket Eden Yolcu Taşıtı | Atlı Tramvaylar Ve Elektrikli Tramvaylar " ile Benzer Konular
Savarona Yatı Resimleri | Atatürk'ün Özel Eşyaları
13 Yanıt - 14.204 Görüntülenme
Özel Bakım-Buz
0 Yanıt - 846 Görüntülenme
Özel Bakım-Yumuşak Ten İçin
0 Yanıt - 2.262 Görüntülenme
Özel Bakım-Lipozomlar
0 Yanıt - 832 Görüntülenme
Özel Bakım-Vücut Yağları
1 Yanıt - 850 Görüntülenme