İçeriğe git

Welcome to Kadim Dostlar ™ Forum
Register now to gain access to all of our features. Once registered and logged in, you will be able to create topics, post replies to existing threads, give reputation to your fellow members, get your own private messenger, post status updates, manage your profile and so much more. This message will be removed once you have signed in.
Login to Account Create an Account
Resim

Yöresel Tel Kırma Sanatı – Bartın | Bartın Otantiği Tel Kırma - Tel Kırma İle İlgili Özellikler – Tel Kırma Tekniği - Tel Kırma Hakkında Önemli Notlar

- - - - -

  • Yanıtlamak için lütfen giriş yapın
Bu konuya 1 yanıt gönderildi

#1
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.689 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Yöresel Tel Kırma Sanatı – Bartın


Resmi ekleyen


Ulusal Kültürümüzü yansıtan el sanatlarımızın en güzel örneklerinden olan Bartın yöresine ait gümüş tel kırma işlemesi araştırmalara göre 1890-1900 yılları arası ilk defa görülmüştür.İlk tel kırma işlemesini Bartın'ın Asma mahallesinde oturan katip kızı lakaplı Hatice Ağaçkıran tarafından yapıldığı sanılmaktadır.Bu nedenle tel kırma Bartın işi olarak anılmaktadır.


Resmi ekleyen



Tel kırma işleme tekniği ile diğer nakış tekniklerinden çok farklı ve görünüşü itibari ile de göz alıcı bir işleme çeşididir.Kumaş veya tül kasnağa gerilerek özel iğnesi ile işlenir. İplik olarak kullanılan tel işleme sonunda el ile bükülerek kırılır.Bu nedenle tel kırma adını almıştır.

İlk zamanlarda tel kırma çeyiz amacıyla yatak yorgan takımlarına yastık ve kırlentlere gelin bohçasına sünnet çarşaflarına yapılmakta idi.



Resmi ekleyen



Günümüzde ise fantezi kıyafetlerde küçük ve büyük çantalarda kına örtüleri Mevlit,örtüleri,şal,fular,küçük keseler,aksesuarlarda hatta ayakkabı ve terlikte uygulanmakta.Sayılabilir özellikteki her tür nakış deseni başarı ile uygulanabilir her ne kadar siyah tül tercih ediliyor olsa da değişik renkte kumaş ve tül üzerine gümüş,altın ve bakır tel makaralarla işleme yapılabiliyor. Desenlerin işleyene göre isimlendirilmesi günümüzde de devam etmekte: Kaymaktabağı , bağda gül, asma yaprağı,sarhoş sokağı, mihrap, değirmentaşı, lalezar, çarkıfelek, süpürgeli ve kemerköprü gibi.


Resmi ekleyen



Tel Kırma


Bartın’da ‘tel kırma’sız ev yoktur. Her evde mutlaka tel kırmaya rastlarsınız. Tel kırma işi, tüm işlemeler içinde gümüş ışıltısıyla kendini hemen fark ettirir. Elinize alınca hiç bir iplikten beklemediğiniz bir ağırlık hissedersiniz. Zira gümüş tellidir. İstenirse altın da olabilir. Ama 300 yıldır gümüşle yapılır.


Resmi ekleyen



17. yüzyıldan bu yana Bartın’da üretilen, sadece bu iş için kullanılan el yapımı iğneyle maharetli eller işler tel kırmayı. Tel kırma daha ziyade başörtüsü veya şal olarak yapılır. Evlerde masaların, sehpaların üzerine yayılır. Perde olur, sabah ışığına karışır. Siyah veya beyaz tül üzerine özel olarak kullanılan tellerle serpme ve çiçek motifleri işlenir.

Desenlerin isimleri de var. ‘Kaymak Tabağı’ gökyüzünden düşen bir yıldızı anlatır, ‘Sarhoş Sokağı’ ismi gibi yalpalaya yalpalaya yapılır ama işleyen için zor bir motiftir. Bartın’ın temeli yumurta akıyla atılan ünlü Kemerköprü’nün adını alan motif mi dersiniz...

Çocukken dedem de, babaannem de, anlatırdı. Tarihi onlar da bilmez, “yüz yıl önceymiş” derlerdi. 100 yıl önce Bartın’a Ağustos ayında kar yağmış. Bunun üzerine örtünün dört köşesine iri güller, güllerin arasına da kar tanelerine benzer tel kırma işlenmeye başlamış. Motifin adı da, ‘Gülün Üzerine Kar Yağdı’ olmuş.

İsimleri bilinmeyen onlarca motifi var tel kırma işinin. Usta eller işliyor. Eller çalışırken, hayal gücüyle oluşturulan motifler kuşaktan kuşağa geliyor.






Tel kırma işi hiç makas kullanılmadan yapılıyor. Tel birbirine kırdırılarak ilerletiliyor. Bu nedenle adı tel kırmadır. İşin öncesinde, öyle desen çizeyim, kopyalama yapayım gibi kolaycılık yok. En zorunu düşünün. Yani tam anlamıyla el emeği, göz nuru... Sabır ve dikkat gerekiyor.

Desenin bir yerinde bir iplik atlandı mı, hata, işleme bittikten sonra ortaya çıkıyor. Tel kırmanın önü ya da arkası yoktur. Yani her iki tarafı da kullanılır.


Kaynak: bartinhalkeğitim.gov.tr

Konu Hale tarafından 14 Ağustos 2015 Cuma - 08:15 tarih ve saatinde düzenlenmiştir
Resim Linkleri Düzenlenmiştir.


#2
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.689 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Bartın Otantiği Tel Kırma


Resmi ekleyen



Bartın isi Tel Kırma'nın gelişimine ilişkin bilgiler somut verilerin ve yazılı kaynakların kısırlığı yüzünden oldukça yetersizdir. Araştırmalara göre 1890-1900 yılları arasında ilk defa görülmüş olup ilk tel kırma işinin Bartın'ın Asma mahallesinde oturan ve Katip kızı adıyla anılan Hatice Ağaçkıran tarafından yapıldığı sanılmaktadır.


Resmi ekleyen



Tel Kırma, yöre halkının kendine özgü sanat anlayışı ile yoğrulup yörenin vazgeçilmez bir otantiği haline gel mistir. Tel Kırma halk arasında çok güzel çağrışımlarla Halk Ozanlarının mısralarında yöresel yaşantılarını dile getirmiştir. Tel Kırma yöre halkının zevkini, düşüncesini, duygularını ve doğayla bütünleşmesini günümüze taşımıştır. Zamanla iç ve dış turizmin gelişmesi sonucu yöreye gelen yerli ve yabancı turistlerin Tel Kırmaya büyük ilgi gösterdikleri görülmüştür. Tel Kırma, kompozisyon ve desenlerinde 18. ve 19. y.y ilk örneklerinden başlayarak sürekli değişme görülmektedir. Bir çok yerde olduğu gibi Bartın'da da evlenme çok önceleri mahalli geleneklere göre yapılırdı. Bartın'ın mahalli düğün kıyafetlerini giymiş genç kızlar, gelin evinde tertip edilmiş yüksek bir yere yan yana oturup mahalli kıyafetlerini sergilerlerdi. Kızların giydikleri elbiseleri uskufa, yelek, şalvar, çatku ve kepten ibarettir. Uskufa -yelek belden üstünü örter ve işlemelidir. Kızın başını örten tel yazmasıdır.

Tel Kırma işi ilk zamanlar çarşaf, kırlent, yastık örtüsü, bohça, karyola örtüsü ve çeşitli örtüler üzerine işlenmekteydi. Günümüzde ise bulunduğu ve kullanıldığı ortama mistik bir hava veren Tel Kırma işi yaygınlaşıp gelişerek şal, gece çantası, başörtüsü, fular, yatak örtüsü, oda takımı, gözlük kılıfı, mendil, abajur, pano ve giysi aksesuarları gibi çeşitli ürünlerde uygulanmaktadır.

Tel Kırma işi ilk zamanlar çarşaf, kırlent, yastık örtüsü, bohça, karyola örtüsü ve çeşitli örtüler üzerine işlenmekteydi. Günümüzde ise bulunduğu ve kullanıldığı ortama mistik bir hava veren Tel Kırma işi yaygınlaşıp gelişerek şal, gece çantası, başörtüsü, fular, yatak örtüsü, oda takımı, gözlük kılıfı, mendil, abajur, pano ve giysi aksesuarları gibi çeşitli ürünlerde uygulanmaktadır.


Resmi ekleyen



Tel Kırma İle İlgili Özellikler


Kumaş Özelliği: Tel kırma motifleri, üzerine işlendikleri kumaşın kullanım alanına göre farklılık göstermektedir. Az yıkanan, ipliği sayılabilen kumaşlar tercih edilir, (şifon. tül, Ödemiş ipeği, tafta, kıl tela, yöresel özellik taşı yan kumaşlar)

Tel Özelliği: Madensel teller makinelerden geçirilerek şerit haline getirilir. Hakiki altın ve gümüşten yapıldığı gibi gümüş üzerine altın, bakır üzerine gümüş kaplayarak yapılanları da vardır. Günümüzde gümüş, bakır ve altın renginde teller bulunmaktadır.

İğne Özelliği: Tel kırma iğnesi özeldir. 2,5 - 3 cm boyunda yassı bir iğnedir. Telin geçebilmesi için baş kısmı geniş (3-4 mm) olup uca doğru incelmektedir. İki delikli olanları da vardır. İğne kenarlıklarının keskin olması kumaşı yırtabileceğinden kullanılacak iğnelerin kenarlarının keskin olmamasına dikkat edilmelidir. İğneler gümüş ve pirinçten yapılır.

Desen Özelliği: Tel kırma işlemelerinde dantel, kanava, hesap işi, girintisi-çıkıntısı az olan desenlerinden faydalanılır. Tel Kırma İşinde kullanılan motifleri şu şekilde sıralamak mümkündür. Bitkisel motiflerde; gül ve yaprağı, lale, karanfil v.b. çiçek motifleri, "S" kıvrım dallar, asma yaprağı v.b. yaprak motifleri, geometrik motiflerde; baklava, üçgen, dörtgen, yıldız v.b. formlu motifler kullanılmıştır.

Renk Özelliği: Başlı başına tek renk telle işlenebileceği gibi, renkli telle/i bir arada kullanarak motiflerin daha canlı hale getirilmesi mümkündür.

Deseni Kumaşa Geçirme Özelliği: Tüle işlerken desen önce kareli veya milimetrik kağıda dökülür. Kumaşa sayarak geçirilebileceği gibi, açık renk kumaşlarda koyu renk, koyu renk kumaşlarda açık renk kalemle noktalama yapılarak desen çıkarılması mümkündür.


Telin İğneye Geçirilme Özelliği:

• İğnenin sivri ucunu aşağı doğru tutun,
• Tel üst delikten geçirilir (iğne iki delikli ise)
• İkinci deliğe kadar kıvrılır,


Tel Kırmanın Yapılış Özelliği: Kumaş ütülenir, yerleştir me yapılacak yere göre teğel alınır, kasnak bezleri dikilir veya dikilmeden kasnağın altına konularak gerilir. Çizdiğiniz desen özelliğine göre işlemeye geçilir. İşleme ler artı puan-çarpı puan olarak işlenir.

Kenar Temizleme Özelliği: Kenar temizleme kumaşın ve işin özelliğine göre yapılır. İğne oyası, filkete oyası, makra me bağlayarak, köşe çevirerek yapılabilir.


Resmi ekleyen



İşlem Basamakları


Telin bükülmemesi için kısa kes ve tırnakla değil, parmaklar arasında düzelt.

1- İğneyi tülün deliğine batır. (Üstten alta doğru.)

2- Arada bir delik bırakarak iğneyi tülün yüzüne çık; (1. işlemde gösterilmiştir.)

3- Telin serbest ucunu tülün yüz tarafına boy kadar kıvır. Tırnağınla üzerine bastır.

4- İlk geçirilen delikten iğneyi tekrar tülün altına geçir. Dikey hattın sol yanının çık. Tırnağınla bastır.(2.ve 3. işlemler)

5- Dikey hattın alt delikten tekrar yüzeye çık. (4. işlem)

6- Soldan sağa yaptığın yatay hattın altından geçir. (5. işlem)

7- Telin alt ucundan hafifçe çekerek yatay hattı yerleştir 4* l5'em ve tırnağınla bastır.

8- Teli geriye bükerek bastır ve ileri geri hareket ettirerek teli kopar.

9- Tırnağınla bastırarak telin iyice yerleşmesini sağla.

10- işlem bittiğinde (+) şekli görülecektir. (6. işlem)


Resmi ekleyen



Tel Kırma Hakkında Önemli Notlar


1-
Dışı plastik içi metal yaylı kasnak (Tül için)

2- Vidalı veya vidasız ağaç kasnak (Narin kumaşlar)

3- Narin kumaşlar ve tül için kasnak bezi kullanılır,

4- Boyu uzun, eni dar iğne seçimine dikkat edilmeli,

5- Telin oksitlenmemesi için nem ve rutubetli ortamdan

6- İşlerken ellerin kuru ve temiz olması,

7- Telin kuru bir bezle silinip ve işlenmesi,

8- Telin kıvrılmaması için tırnakla değil parmakla düzleş-

9- İşlemeye başlamadan önce tülün gözeneklerinin düzgün olduğunu kontrol etmek için teğel alınması,

10- Tel kırma işlerken makas kullanılmaması

11- Biten işin düz bir yere yayarak tersinden üzerine beyaz bir kağıt koyarak ütülenmesi,

12- Yıkama işlemi için soğuk su içine şampuan dökerek çitilenmeden yıkayıp bol suda durulanması, ıslak bekletilmeden havlu üstünde kurutulması,

13-
Ürünün korunması için bohça içinde rutubetsiz bir yerde saklanması.


İşlem Tekniği



Resmi ekleyen



Kaynak




0 Kullanıcı konuyu okuyor

0 Kullanıcı, 0 Misafir, 0 Kayıtsız kullanıcı