İçeriğe git

Welcome to Kadim Dostlar ™ Forum
Register now to gain access to all of our features. Once registered and logged in, you will be able to create topics, post replies to existing threads, give reputation to your fellow members, get your own private messenger, post status updates, manage your profile and so much more. This message will be removed once you have signed in.
Login to Account Create an Account
Resim

Atatürk'ün 1937'de Yazdığı Geometri Kitabı | Kitaptan Sayfalar

- - - - -

  • Yanıtlamak için lütfen giriş yapın
Bu konuya 7 yanıt gönderildi

#1
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.117 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Atatürk'ün 1937'de Yazdığı Geometri Kitabı


Atatürk, 1937'de Geometri Kitabı Yazmıştı


Resmi ekleyen



Müsellesin, zaviyetan-ı dahiletan mecmu'ü 180 derece ve müselles-i mütesaviyü'l-adla, zaviyeleri biribirine müsavi müselles demektir." yerine Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir ve eşkenar üçgen, açıları birbirine eşit üçgen demektir. dememizi Atatürk'e borçluyuz.

"Müsellesin, zaviyetan-ı dahiletan mecmu'ü 180 derece ve müselles-i mütesaviyü'l-adla, zaviyeleri biribirine müsavi müselles demektir."

Osmanlıca bilmeyenlerimizin bu cümleyi anlayacağını sanmıyoruz. Bugün kullandığımız Türkçe ile yukardaki cümle şu anlama geliyor: "Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir ve eşkenar üçgen, açıları birbirine eşit üçgen demektir."1937 yılından önce öğrenciler metamatiği Osmanlıca terimlerle öğreniyorlardı. Daha doğrusu öğrenmiyorlar, ezberliyorlardı. Ta ki, Atatürk'ün bizzat yazdığı Geometri kitabında yeni matematik terimler geliştirilene kadar.

1937 yılının Kasım ayında yeni bir eğitim ve öğretim yılına girilirken, Mustafa Kemal Atatürk, Türk Dil Kurumu'nun çeşitli bilim dallarına ait Türkçe terimleri saptadığını, bu sayede dilimizin yabancı dillerin etkisinden kurtulma yolunda esaslı adımını attığını ilan eder. Aynı yıl okullarda, eğitim Türkçe terimlerle basılmış olan kitaplarla başlar ve bu olay kültür hayatı için önemli bir adım olur. Atatürk, dilde özleşmeyi olanakların son kertelerine kadar zorlamış, bilim ve düşün dilinin sadeleştirilmesinin ve eğitimin Türkçe yapılmasının gerekliliğini önemle vurgulamıştır.


Atatürk'ün geometri kitabı


Bilimsel terimlerin Türkçeleştirilmesinde karşımıza çıkan ilk adım yine, Atatürk'ün 1936-37 kış aylarında kendisinin yazdığı ve geometri öğretiminde yol gösterici olarak tasarlanan 44 sayfalık bir geometri kitabı. Kitap, 1937'de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yazar adı konmadan yayınlanmış, 1971 yılında da ikinci bir baskısı Türk Dil Kurumu tarafından çıkarılmış. Kitapta yer alan, günümüzde de kullanılmakta olan pek çok terim, Atatürk tarafından türetilmiş. Atatürk'ün türettiği sözcükler ile daha önce kullanılan Osmanlıca sözcükler karşılaştırıldığında yapılan işin önemi ortaya çıkıyor. Tablodan da görülebileceği gibi bugün kullandığımız matematik terimlerinin hemen hemen tamamı Atatürk tarafından türetilmiş, başka bir ifadeyle bu sözcüklerin büyük çoğunluğu tutmuş. Atatürk'ün önerdiklerinden sadece "varsayı, pürüzma, dikey üçgen, dikey açı, tümey açı, imsiy, ökül, yüre" terimleri yerine, bugün sırasıyla "varsayım, prizma, dik üçgen, dik açı, tümler açı, benzerlik, tüm/bütün, küre" terimleri kullanılıyor.


Osmanlıcası - Atatürk'ün önerdiği



Bu'ud - boyut

mekan - uzay

satıh - yüzey

kutur - çap

nısf-ı kutur - yarıçap

kavis - yay

muhit-i daire - çember mümâs - teğet

zâviye - açı

re'sen mütekabil zâviyeler - ters açılar

zâviyetan'ı mütabâdiletân-ı dâhiletan - iç ters açılar

kaaide - taban

ufkî - yatay

şâkulî - düşey

amûd - dikey

zâviyetân-ı mütevâfıkatân - yöndeş açılar

va'zîyet - konum

mustatîl - dikdörtgen

muhammes - beşgen

müselles-i mütesâviyü'l-adlâ' - eşkenar üçgen

müselles-i mütesâviyü'ssâkeyn -

ikizkenar üçgen şibh-i

münharif - yamuk

mecmû - toplam

nisbet - oran

tenasüb - orantı

mesâha-i sathiyye - alan

müştak - türev

müsavi - eşit

mahrut - koni

faraziye - varsayı

hat - çizgi

mukavves - eğri

seviye - düzey

dılı - kenar

muvazi - paralel-koşut

menşur - pürüzma

hattı mail - eğik

veter - kiriş

re's - köşe

zaviyei hadde - dar açı

hattı munassıf - açıortay

muhit - çevre

kaim zaviyeli müselles - dikey üçgen

tamamlıyan zaviye - tümey açı

murabba - kare

mümaselet - imsiy

umumi totale - ökül

küre - yüre



Agop Dilaçar:

'Atatürk'ün prensipleri doğruydu'


Atatürk'ün dil çalışmalarını yakından izleme olanağı bulan tanınmış dil uzmanı Agop Dilaçar, Atatürk'ün yazdığı geometri kitabı üzerine şunları söylüyor:


"Atatürk hep matematikle uğraşırdı. Eski geometri terimleri çok ağdalı idi. Ben bile uzun uzun bu terimleri okuduğum halde, şimdikiler karşısında güçlüğünü daha iyi anlıyorum. Pedagojide bir gerçek var: Fikir yolunun açık olması, bir ipucunun bulunması lazımdır. Yoksa bir külçe gibi çöker. Müselles kelimesini ele alalım. Arapça okullarımızdan kaldırılmıştır. Sülüs'ten müstak (türetilmiş) bir kelime olduğunu öğrenici nasıl bilsin? Arapça yoğurucu bir dildir. Örneğin müsteşrik, şark kelimesinden gelmiş bir kelimedir. Önüne, ortasına, arkasına birtakım heceler eklenmiş. Bunun aslını bulmak bir Arapça gramer meselesidir. Okullarımızdan Arapça, Farsça kaldırılmış olduğundan, öğrenici "müselles"i kütle kelime olarak karşısında görecektir. "Üç" aklına gelmeyecektir. Ama müselles yerine üçgen dersek, bir üç var. "Gen", Atatürk'e göre "genişlik"ten alınmıştır. Bir ipucu var. "Dörtgen", dörtten gelmiştir. Bir ipucu vardır. Eşit, denk anlamına gelen eş'ten gelmiştir. Ama müsavi Arapça bir kelimedir. Bu sebeple Atatürk'ün prensipleri burada da doğru idi. Onun için bu en ağdalı olan bilim dalını ele aldı ve kitabı örnek olarak bıraktı."


(Kaynak: S. A. Terzioğlu; Atatürk 1936-1937 yılında bir "geometri kitabı" yazmıştı. Cumhuriyet gazetesi, 15 Haziran 1971, s.1 ve 7.)


Atatürk Sivas Lisesi'nde matematik dersi veriyor

Atatürk, 1937 yılının 29 Mart'ında, ceyb (sinüs) ve teceyb (cosinüs) terimlerinin karşılıklarının bulunması için Ulus Gazetesi'ne ilan verdirerek bir yarışma açtı. Daha sonra, hazırlanan tüm terimler üç aylık Türk Dili Belleten Dergisi'nin Ekim 1937 tarihli sayısında yer aldı. 26 Eylül'de yapılan 5. Türk Dil Bayramı etkinlerinin de yer aldığı sayıda; matematik, fizik, kimya, biyoloji, zooloji, botanik, jeoloji terimlerinin Türkçe karşılıkları, Osmanlıca ve Fransızca adları bulunmaktadır.

Terim çalışmalarının ülkedeki etkilerini Atatürk, fiili olarak da inceledi. Ülkedeki pek çok okulu ziyaret ederek öncelikle matematik derslerine girdi ve öğrencilerin dersteki başarılarını gözlemledi. 1937 yılında Kültür Bakanı Saffet Arıkan, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Sabiha Gökçen, İsmail Hakkı Tekçe ve yaveri Naşit Mengü eşliğinde bir heyetle Sivas Lisesi'ne gitmişti. Lisenin 9-A sınıfında programdaki geometri (o zaman ki adıyla hendese) dersine girmiş bu derste bir kız öğrenciyi tahtaya kaldırmıştı. Öğrenci, tahtada çizdiği koşut iki çizginin, başka iki koşut çizgiyle kesişmesinden oluşan açıların Arapça adlarını söylemekte zorluk çekip yanlışlıklar yapınca durumdan etkilenen Atatürk tepki gösterdi. "Bu anlaşılmaz Arapça terimlerle, öğrencilere bilgi verilemez. Dersler, Türkçe yeni terimlerle anlatılmalıdır." diyerek tebeşiri eline aldı, tahtada çizimlerle 'zaviye'nin karşılığı olarak 'açı', 'dılı'nın karşılığı olarak 'kenar', 'müselles'in karşılığı olarak 'üçgen' gibi Türkçe yeni terimleri kullanarak, birtakım geometri konularını bu arada Pisagor teoremini anlattı.


(Kaynak: Ömer L. Örnekol'un anıları. Bilim ve Teknik, Kasım 1982, Sayı: 180.)

Konu Hale tarafından 04 Haziran 2015 Perşembe - 19:06 tarih ve saatinde düzenlenmiştir
Resim Linkleri Düzenlenmiştir.


#2
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.117 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.

Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen


Resmi ekleyen







Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi.jpg   38,81K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi1.jpg   58,71K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi2.jpg   39,82K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi3.jpg   35,58K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi4.jpg   53,17K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi5.jpg   39,46K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi6.jpg   36,37K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi7.jpg   44,07K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi8.jpg   40,31K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi9.jpg   32,18K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi10.jpg   48,13K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi11.jpg   34,47K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi12.jpg   38,92K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi13.jpg   41,92K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi14.jpg   43,23K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi15.jpg   51,97K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi16.jpg   60,75K   0 kere indirildi Dosya Ekle  AtaturkYazdigiGeometrikitabi17.jpg   52,29K   0 kere indirildi

#3
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.117 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Atatürk olmasaydı "Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir ve eşkenar üçgen, açıları birbirine eşit üçgen demektir. "

yerine

"Müsellesin, zaviyetan-ı dahiletan mecmu’ü 180 derece ve müselles-i mütesaviyü’l-adla, zaviyeleri biribirine müsavi müselles demektir. "

diyecektik.


#4
Esesli

Esesli

    KD ™ Kadim Dost

  • Yetkili
  • 5.814 İleti
  • Gender:Male
  • Location:EsEsli
  • Interests:sinema bilgisayar seyahat
Bu kadar detaylı olarak ATA'mızın yazmış olduğu geometri konusunu paylaşıma açtığınız için teşekkürler

#5
Sema

Sema

    Ne Mutlu Türküm Diyene!!

  • Yönetici
  • 5.470 İleti
  • Gender:Female
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü, Ülke Gündemi, Siyaset ve Köşe Yazıları...
Çok detaylı hazırlanmış bir konu yine harikalar yaratmış canım dostum benim :dost: Teşekkürler Hale'cim :hale:

#6
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.117 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Atatürk'ün 1937'de Yazdığı Geometri Kitabı




• 13 Kasım 1937 – Atatürk’ün Sivas Lisesinde geometri dersi verişi.



Resmi ekleyen



13 Kasım 1937
Cumhurbaşkanı Atatürk, Sivas Lisesinde geometri dersini verirken





• 13 Kasım 1937 - Atatürk'ün, saat 9.40'da Sivas'a gelişi, bazı ziyaretleri, Sivas Kongresi'nin toplandığı salonu gezişi ve Çetinkaya'ya hareketi.



Resmi ekleyen



Cumhurbaşkanı Atatürk, Sivas Garı'ndan çıkarken (13 Kasım 1937)



Bakınız,
http://www.kadimdostlar.com/Ataturk_Gunlugu_Ataturk_Today_f13/Ataturk_Gunlugu_Today_13_Kasim_November_t6950.html'] Atatürk Günlüğü - Today | 13 Kasım - November 1937-Sivas Lisesinde geometri dersini verirken. ' target='_blank'>' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/Ataturk_Gunlugu_Ataturk_Today_f13/Ataturk_Gunlugu_Today_13_Kasim_November_t6950.html'] Atatürk Günlüğü - Today | 13 Kasım - November 1937-Sivas Lisesinde geometri dersini verirken.

http://www.kadimdostlar.com/ATATURK_ve_39_un_Hayati_ve_Hakkinda_Yazilanlar_f12/Ataturk_ve_39_un_Yazdigi_Kitaplar_Nutuk_Cumali_t6555.html'] Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar | Nutuk, Cumalı Ordugahı, Geometri - Mustafa Kemal Atatürk, yaşamının her döneminde kitapla bütünleşmiştir. ' target='_blank'>' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/ATATURK_ve_39_un_Hayati_ve_Hakkinda_Yazilanlar_f12/Ataturk_ve_39_un_Yazdigi_Kitaplar_Nutuk_Cumali_t6555.html'] Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar | Nutuk, Cumalı Ordugahı, Geometri - Mustafa Kemal Atatürk, yaşamının her döneminde kitapla bütünleşmiştir.

#7
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.117 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Atatürk'ün 1937'de Yazdığı Geometri Kitabı



• 13 Kasım 1937 - Atatürk'ün, saat 9.40'da Sivas'a gelişi, bazı ziyaretleri, Sivas Kongresi'nin toplandığı salonu gezişi ve Çetinkaya'ya hareketi. Atatürk’ün Sivas Lisesinde geometri dersi verişi.


Resmi ekleyen



13 Kasım 1937
Cumhurbaşkanı Atatürk, Sivas Lisesinde geometri dersini verirken




Bakınız,
http://www.kadimdostlar.com/Ataturk_Gunlugu_Ataturk_Today_f13/Ataturk_Gunlugu_Today_13_Kasim_November_t6950.html']Atatürk Günlüğü - Today | 13 Kasım - November 1937-Sivas Lisesinde geometri dersini verirken' target='_blank'>Atatürk' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/Ataturk_Gunlugu_Ataturk_Today_f13/Ataturk_Gunlugu_Today_13_Kasim_November_t6950.html']Atatürk Günlüğü - Today | 13 Kasım - November 1937-Sivas Lisesinde geometri dersini verirken

http://www.kadimdostlar.com/ATATURK_ve_39_un_Hayati_ve_Hakkinda_Yazilanlar_f12/Ataturk_ve_39_un_Yurt_Gezileri_1923_1938_t4467.html']Atatürk'ün Yurt Gezileri ( 1923-1938 )' target='_blank'>Atatürk%27ün' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/ATATURK_ve_39_un_Hayati_ve_Hakkinda_Yazilanlar_f12/Ataturk_ve_39_un_Yurt_Gezileri_1923_1938_t4467.html']Atatürk'ün Yurt Gezileri ( 1923-1938 )

http://www.kadimdostlar.com/ATATURK_ve_39_un_Hayati_ve_Hakkinda_Yazilanlar_f12/Ataturk_ve_39_un_Yazdigi_Kitaplar_Nutuk_Cumali_t6555.html'] Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar | Nutuk, Cumalı Ordugahı, Geometri, Zabit Ve Kumandan İle Hasbihal - Mustafa Kemal Atatürk, yaşamının her döneminde kitapla bütünleşmiştir. ' target='_blank'>' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/ATATURK_ve_39_un_Hayati_ve_Hakkinda_Yazilanlar_f12/Ataturk_ve_39_un_Yazdigi_Kitaplar_Nutuk_Cumali_t6555.html'] Atatürk'ün Yazdığı Kitaplar | Nutuk, Cumalı Ordugahı, Geometri, Zabit Ve Kumandan İle Hasbihal - Mustafa Kemal Atatürk, yaşamının her döneminde kitapla bütünleşmiştir.

#8
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.117 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Resim Linkleri Düzenlenmiştir.




0 Kullanıcı konuyu okuyor

0 Kullanıcı, 0 Misafir, 0 Kayıtsız kullanıcı