İçeriğe git

Welcome to Kadim Dostlar ™ Forum
Register now to gain access to all of our features. Once registered and logged in, you will be able to create topics, post replies to existing threads, give reputation to your fellow members, get your own private messenger, post status updates, manage your profile and so much more. This message will be removed once you have signed in.
Login to Account Create an Account
Resim

Şehzade Mustafa (d. 1515 – ö. 6 Ekim 1553) | Babası Kanuni Sultan Süleyman'ı Tahttan İndirme Planları Yaptığı Gerekçesiyle Boğdurulan Osmanlı Şehzadesi

- - - - -

  • Yanıtlamak için lütfen giriş yapın
Bu konuya 2 yanıt gönderildi

#1
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.690 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Şehzade Mustafa


Şehzade Mustafa (d. 1515, Manisa – ö. 6 Ekim 1553, Konya), babası I. Süleyman'ı tahttan indirme planları yaptığı gerekçesiyle boğdurulan Osmanlı şehzadesidir.



Resmi ekleyen




Sultan Süleyman'ın Mahidevran Sultan'dan olma oğludur. Saruhan, Amasya, Konya sancak beyliklerinde bulunmuştur. Babasının tahtına göz dikmekle suçlanmış; Nahcıvan seferi'ne giden Osmanlı ordusunun Konya’da konakladığı sırada, padişahın otağında boğdurulmuştur.


Yaşamı


1515 yılında babası Sultan Süleyman’ın şehzadeliği sırasında Manisa’da dünyaya geldi. Dedesi Yavuz Sultan Selim’in 1520’de hayatını kaybetmesi üzerine Osmanlı tahtına oturmak üzere İstanbul’a giden babasını yanında İstanbul’a gitti.

Hürrem Sultan’ın babasının sarayına girmesinden sonra annesi Mahidevran Sultan ile Kanuni’ye dört şehzade daha doğuran Hürrem Sultan arasında, Kanuni’den sonra kendi oğullarının tahta çıkmasını sağlamak için büyük bir mücadele yaşandı.



Resmi ekleyen




Şehzade Mustafa, 1533 -1541 arasında Saruhan Sancak Beyi olarak görev yaptı. Saruhan (Manisa), padişah adayının görev yaptığı yer kabul edilirdi. 1541’de Amasya Sancak beyliğine atandı; Saruhan Sancak Beyliğine ise kardeşi Şehzade Mehmet getirildi. Şehzade Mehmet’in beklenmedik şekilde 1543’te ölümünden sonra Saruhan Sancak Beyliğine Şehzade Selim getirilirken; Şehzade Mustafa ise Konya Sancak beyliğine atandı.

Taht yarışında Şehzade Mustafa’yı bertaraf edebilmek için Sadrazam Damat Rüstem Paşa tarafından sahte mektuplar ürettiği düşünülür. Bu mektuplar, Şehzade Mustafa’nın babası hayatta iken onun tahtına göz diktiğini gösterir niteliktedir. Başlangıçta iddialara inanmayan Kanuni, Nahçiven Seferi’ne çıktığında Konya Ereğlisi tarafında (bugünkü Akhüyük Köyü) konakladığı sırada el öpmeye gelen Şehzade Mustafa’yı orada boğdurdu. Şehzade’nin saray hademelerinden Zal Mahmut Ağa’nın arkadan saldırması sonucu hayatını kaybettiği düşünülür. Cesedi çadırın önüne asılmış, cenazesi daha sonra Bursa’ya gönderilerek II. Murat türbesi yakınına defnedilmiştir. Şehzade Mustafa’nın türbesi, 1555 yılında kardeşi Şehzade Selim tarafından yaptırılmıştır.


Ölümünden sonra


Şehzade Mustafa’nın ölümü askerler ve halk arasında büyük tepki yarattı. Yeniçeriler, olaydan sorumlu gördükleri Rüstem Paşa’nın çadırına saldırdılar ancak onu bulamadılar. Matem göstergesi olarak öğlen yemeği yemediler ve Rüstem Paşa’nın azlini istediler. Kanuni artan baskı karşısında aynı gün Rüstem Paşa’yı görevden alıp yerine Kara Ahmet Paşa’yı atamak zorunda kaldı.

Şehzade Mustafa’nın ölümü üzerine Fünûnî, Rahmî, Edirneli Nazmî, Muînî, Mustafa, Müdâmî, Sâmî, Kara Fazlî, Nisâyî , Şeyh Ahmed Efendi, Selîmî, Kâdirî gibi şairler mersiyeler yazdılar. Hakkında yazılmış en tanınmış mersiye, Taşlıcalı Yahya Bey tarafından yazılmış olandır.
Şehzade Mustafa’nın idamından sonra yedi yaşındaki oğlu Şehzade Mehmet de ileride dedesine karşı açacağı olası bir intikam savaşını önlemek için öldürülmüş ve babasının Bursa’daki kabrine gömülmüştür.

Ağabeyinin idamından sonra cesedinin çadır önünde asılmasına tanık olan Şehzade Cihangir, bu olayın duygusal sarsıntısı ile hastalanmış ve babası ile birlikte gittiği Halep’te 27 Kasım 1553’te hayatını kaybetmiştir.

Ölümünden sonra Şehzade Mustafa adına “Düzmece Mustafa” isyanı adlı bir isyanın başlatıldığı düşünülür. Şehzadenin celladın elinden kurtulduğunu ve kendisinin Şehzade Mustafa olduğunu söyleyerek tahta yürümeye kalkışan “Düzmece Mustafa”, Orhan Asena’nın Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe adlı oyununda konu edilir.

Amasya'daki Şehzadeler Müzesi'nde Şehzade Mustafa’nın bir balmumu heykeli vardır.


Özellikleri


Şehzade Mustafa, şairdir (Mahlası Muhlisi, Ahdi Tezkire), hattattır (Elyazısı: Viyana, Şark yazmaları, No:998 de nesih ile yazılmış Süleyman-name) Manisa Bozdağ da, cami, saray, türbe, çeşmeler yaptırdı.. Irakeyn ve Korfu seferinde (1534, 1536, 1537) ve Boğdan seferinde Anadolu muhafızı, 9. seferde (1541) İstanbul muhafızı oldu..

Hocaları: Celalzade Salih çelebi, Manisalı Senai Mehmed çelebi, Hayreddin Hızır efendi, Şems efendi, şair Lali çelebi, Karaçelebizade Hicri Mehmed Muhyiddin efendi, İstanbul kadısı, şair Muhyiddin Mehmed Hüseyni efendi, Kanuni nin süt kardeşi Mustafa Sururi efendi (Sultan Mustafa adına Bahrü'l- Maarif ve Zahiretü'l Müluk u yazdı. Sultan Mustafa nın katli üzerine Kanuni ile alakasını kesip bir daha görüşmedi.)


Bakınız,
http://www.kadimdostlar.com/Osmanli_Padisahlari_Valide_Sultanlar_Padisah_Esle_f169/Kanuni_Sultan_Suleyman_I_Suleyman_1494_1566_X_t388.html']Kanuni Sultan Süleyman - I. Süleyman | 1494 - 1566 | X.uncu Osmanlı Padişahı - Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi... ' target='_blank'>Kanuni' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/Osmanli_Padisahlari_Valide_Sultanlar_Padisah_Esle_f169/Kanuni_Sultan_Suleyman_I_Suleyman_1494_1566_X_t388.html']Kanuni Sultan Süleyman - I. Süleyman | 1494 - 1566 | X.uncu Osmanlı Padişahı - Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi...

http://www.kadimdostlar.com/Osmanli_Padisahlari_Valide_Sultanlar_Padisah_Esle_f169/Hurrem_Sultan_d_1506_o_1558_Osmanli_Padisahi_t66739.html']Hürrem Sultan (d. 1506 - ö. 1558) | Osmanlı Padişahı I. Süleyman'ın - Kanuni Sultan Süleyman - Eşi - Padişah II. Selim'in Annesi - Osmanlı Padişahıyla Nikahla Evlenmiş Tek Kadın ' target='_blank'>Hürrem' class='bbc_url' title=''>http://www.kadimdostlar.com/Osmanli_Padisahlari_Valide_Sultanlar_Padisah_Esle_f169/Hurrem_Sultan_d_1506_o_1558_Osmanli_Padisahi_t66739.html']Hürrem Sultan (d. 1506 - ö. 1558) | Osmanlı Padişahı I. Süleyman'ın - Kanuni Sultan Süleyman - Eşi - Padişah II. Selim'in Annesi - Osmanlı Padişahıyla Nikahla Evlenmiş Tek Kadın

Konu Hale tarafından 21 Ağustos 2015 Cuma - 17:55 tarih ve saatinde düzenlenmiştir
Resim Linkleri Düzenlenmiştir.


#2
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.690 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Şehzade Mustafa


Bir Bedbaht Şehzade: Şehzade Mustafa


Şehzade Mustafa
1515 yılında babası Kanuni Sultan Süleyman'ın şehzadeliği sırasında Manisa'da dünyaya geldi.



Resmi ekleyen



Şehzade Mustafa'nın balmumu heykeli



Annesinin ismi kimi kaynaklarda Gülbahar kimisinde de Mahidevran olarak geçer. Yavuz Sultan Selim Han'ın aniden vefat haberi geldiğinde (1520) babası Kanuni Sultan Süleyman'ın tahta geçmek için İstanbul'a gittiği vakit o da yanındaydı. Artık İstanbul'daydılar ve babası tahta oturmuştu.

Şehzade, sarayda iyi bir eğitim aldı. Dönemin en iyi müderrislerinden dersler alarak kendini iyi yetiştirmişti. Üç veya dört dil bildiği söylenir. Ayrıca babası gibi şiire düşkünlüğüyle tanınır. Muhlisî mahlasıyla şiirler yazmıştır. Aynı zamanda sarayda iken Büyükannesi Hafsa Sultan tarafından büyük ilgi gördüğü söylenmektedir. 1533 yılında büyük bir merasimle ve 400.000 akçe tahsisat ile Manisa Sancakbeyliğine atandığı kaynaklarda geçmektedir. Annesi Mahidevran Hatun da gelenek gereği oğluyla birlikte sancağa gitmiştir. Kimi kaynaklara 16 kimi kaynaklara göre ise de 18 yaşında Sancakbeyliğine tayin edildiği söylenir. Yabancı elçilerin raporlarında anlattıklarına göre; uzun boylu, esmer bir delikanlı olarak anlatılır. Dinine son derece bağlı olduğu, Cuma namazlarını hiç kaçırmadığı ve hutbeleri bizzat kendisinin okuduğu kaynaklarda belirtilir. Şehzadenin sancakbeyliği süresince kendisine verilen tek vazife Irakeyn Seferi'nde Anadolu'nun korunmasıyla görevlendirilmesidir.


Şehzade Mustafa ve Kanuni Sultan Süleyman İlişkisi:


Şehzade Mustafa ile babası Kanuni Sultan Süleyman'ın ilişkileri sancakbeyliğinden itibaren geriliyor denebilir.



Resmi ekleyen



Şehzade şehirlerinden Manisa'nın konumu



Sancakbeyliği görevi müddetince Şehzade babasını görmeyi çok istemiş ancak bu istekler genellikle reddedilmiştir. Buna örnek olarak da Irakeyn Seferi sonrası Şehzade'nin, babasını İstanbul'da ziyaret etmek istemesine rağmen reddedilmesi gösterilebilir. Bazı kaynaklara göre bunun sebebi Hürrem Sultan'ın etkisidir. Çünkü diğer şehzadelerin istekleri kabul görmekle birlikte, bazı seferlere onları yanında götürüp Şehzade Mustafa'yı götürmemesi düşündürücüdür. Ayrıca merkeze en yakın sancakbeyliği olan Manisa'dan Şehzade Mustafa'yı alıp yerine önce Şehzade Mehmed'i sonra da Şehzade Selim'i tayin etmesi dikkat çeken hususlardır. Şehzade Mustafa artık Amasya Sancakbeyidir.


Şehzade Mustafa'nın Ölümü Öncesi ve Sonrası Yaşananlar:


Şehzade Mustafa'nın ölümü konusu bugün hala tartışılmaktadır. Ancak ağırlıklı olarak öldürülmesinin sebebi Hürrem Sultan'a bağlanmaktadır.


Resmi ekleyen



Kanuni Sultan Süleyman




Şayet bu görüş doğru ise de bunda şaşırılacak bir durum yoktur. Her anne kendi evladının geleceğini daha iyi görmek ister ve adımlarını bu yönde atmıştır denilebilir.


Resmi ekleyen



Hürrem Sultan



Şehzade Mustafa'nın halkla, askerlerle ve ilim adamlarıyla arasının son derece iyi olması Hürrem Sultan ve Rüstem Paşa'yı endişelendiriyordu. Hürrem Sultan, kendi çocuklarının istikbalini, Rüstem ise sadaretinin elinden gitme ihtimalini düşünüyordu. Bazı kaynaklara göre Hürrem Sultan harekete geçmiş ve Şehzade Mustafa'yı zehirletmek için Kanuni adına zehirli kaftan yollatmıştır. Lakin bu kaftanı giyen bir köle oracıkta ölmüş ve işin ciddiyeti farkına varılmıştır.


Rüstem idari yönden Şehzadenin başarısız olması için gayret göstermekteydi. Dış kaynaklar ve iç kaynakların birleştiği nokta şudur ki, Rüstem Paşa son derece zeki, ileriyi gören ve maddiyatı seven bir adamdır. Şehzade Mustafa'nın hükümdar olması halinde elindekilerin gideceğinden korkmaya başlamış ve entrikalarını yavaş yavaş düzenlemeye başlamıştır. Kaynaklar onun sahte bir mühür kazıtarak, Şehzade Mustafa'nın ağzıyla yazılmış gibi Şah Tahmasb'a mektup yolladığını belirtirler. Bugün bu konu son derece tartışılır durumdadır. Bu durumda da Şehzade hain konumuna düşürülmek istenmektedir. Bu entrikalarla gözden düşürülmek istenen Şehzade Mustafa'yı asıl gözden düşüren olay ise rivayete göre bazı yeniçerilerin şehzadeye itaatte bulunmak için onun çadırına doğru hareket etmeleri üzerine sadrazamın reddetmesi ve yeniçerilerin onu dinlemeyerek şehzadenin yanına gitmeleri sonucu hediyelerle dönmeleridir. Kanuni Sultan Süleyman bunu tehlike olarak algılamıştır. Diğer bir görüş de Peçevi'ye aittir. Ona göre halkın ve askerlerin desteğini alan Şehzade cesaretlenerek, Rüstem Paşanın üzerine gitmek için asker toplamış, tuğ ve alemlerini dikmiştir. Ancak bu rivayeti doğrulayacak bir ipucunun bulunmaması da dikkate değerdir. Mektup olayı sonrası Kanuni Sultan Süleyman'ın kızması sonucu o an ani bir şekilde ölüm kararını alması üzerinde durmak mantıklıdır. Şehzade Mustafa'nın babasına karşı isyan bayrağı açmadığını çoğu kaynak kabul etmektedir. Özellikle gerçekliği tam olarak kanıtlanmamış olsa da Batılı kaynakların belirttiği Şehzade'nin şu sözünün irdelenmesi gerekir: "Eğer babamın benim hayatıma son vermek istediği hakikaten doğru ise, bana vermiş olduğu hayatı gene onun arzusu ile sona erdireceğim." Bu söz Şehzadenin karakterini açıkca ortaya koymaktadır. Aynı zamanda Şehzadenin mührünün dört bir tarafında da "Tevekküli ala Halıkı"(=Tevekkülüm beni yaratan Allah'adır) ibaresi dikkat çekicidir.


Resmi ekleyen



Şehzade Mustafa'nın öldürülmesi tasviri



Kanuni bu hususlarda durumu değerlendirmiş ve çoğu tarihçi tarafından kabul gören; Aynı babası Yavuz Sultan Selim'in dedesi Bayezid'i tahttan indirdiği gibi oğlunun da kendisini tahttan indirmesinden korkmuştur ve bu kararı almıştır. Safevilerle işbirliği demek her iki taraftan iç ve dış tehlike demekti. Artık kötü son yakındı. Sefere katılmak için harekete geçen Şehzade Mustafa babasının bulunduğu ordugahın yönünde ilerler. 6 Ekim 1553 de oraya varır. Uzun zaman sonra ilk kez babasının huzuruna çıkacak ve herkesin önünde babasının huzurunda el öpecektir. Merasim halinde babasının çadırına doğru hareket eden Şehzadeden bir çavuş kılıç ve hançerini ister. Bu geleneklere aykırı bir olaydır. Ancak o aldırış etmeden silahlarını teslim eder. Çünkü suçu olmadığını kendisi de bilmektedir. Rivayete göre oraya gitmeden önce İkinci Vezir Ahmed Paşa kendisine haber göndermiş ve babasının otağına girmemesini bildirmiştir. İçeri girdiği andan itibaren rivayetlere göre 5 yada 7 celladın saldırısına uğradı. Şehzadeyi boğanların Sarayda Maktul İbrahim Paşa'yı boğanlar olduğu rivayet da edilir. Direnen Şehzadeyi Zal Mahmud Ağa adındaki saray görevlilerinden biri devirerek boynuna kement geçirildi ve hünkarın emri yerine getirildi. Bu yüzdendir ki Mahmud Ağa'nın lakabı Zal'dır. Şehzadenin güvenliğinden sorumlu kişiler de oracıkta öldürülürler.


Resmi ekleyen



Şehzade Mustafa'nın Bursa'daki türbesi




Şehzadenin ölümü derin etkiye sebep olacaktır. Halk ve askerler kedere boğulacak, yemeden içmeden kesileceklerdir. Aynı zamanda Şehzadenin oğlu hakkında da idam kararı alınmış ve uygulanmıştır. Şehzadenin ölüsü ibret olması maksadıyla çadır dışına atılmıştır. Bugün onun ölümü halen tartışma konusudur. Naaşı daha sonra Bursa'ya nakledilmiştir. Ölümünden sonra bir çok şair Kanuni Sultan Süleyman aleyhine hicviyeler yazmışlardır.


Resmi ekleyen



Bunlardan en meşhuru Taşlıcalı Yahya Bey'in mersiyesidir:



Kaynaklar:
1.J.Von Hammer,Osmanlı İmparatorluğu Tarihi,İlgi Kültür Sanat Yayınları,İstanbul,2007
2.Ahmet Atilla Sentürk,Kanuni Hicviyesi,Timaş Yayınları,İstanbul,2009




Kaynak

#3
Hale

Hale

    Hayat nefeslerle sınırlı, sevgilerle sonsuzdur.

  • Yönetici
  • 49.690 İleti
  • Gender:Female
  • Location:İstanbul
  • Interests:Mustafa Kemal ATATÜRK, Türk Tarihi, Türk Dili, Türk Edebiyatı, Türk Kültürü.
Resim Linkleri Düzenlenmiştir.




0 Kullanıcı konuyu okuyor

0 Kullanıcı, 0 Misafir, 0 Kayıtsız kullanıcı